Dzwonnica w Wiślicy

Na lewo od wejścia do bazyliki w Wiślicy stoi kwadratowa wieża, której górną połowę oplata ceglana kratka z ciemnych romboidów. Ufundował ją Jan Długosz – kronikarz, kanonik i wychowawca królewiczów – a pod dachem umieścił coś w rodzaju kamiennej mapy politycznej swoich czasów: fryz z herbami Korony, Litwy, biskupa Oleśnickiego i rodów szlacheckich.

Historia: fundacja Długosza i trzy zniszczenia

Dzwonnicę wzniesiono w latach 1460–1470, w tym samym czasie, gdy Długosz ufundował obok dom dla wikariuszy i kanoników kolegiaty (dziś zwany Domem Długosza). Kronikarz był z Wiślicą związany od lat 40. XV wieku i to z jego inicjatywy w 1464 roku nad południowym portalem bazyliki umieszczono tablicę upamiętniającą fundację Kazimierza Wielkiego. Wieża miała pecha do ognia i wojny. W 1858 roku pożar strawił ją tak, że stopiły się dzwony, a po odbudowie w 1872 roku dostała neogotycki hełm. Podczas I wojny światowej ostrzelała ją artyleria austriacka; przy naprawie w 1919 roku XIX-wiecznego hełmu już nie odtworzono.

Co zobaczyć

Budowla stoi na planie kwadratu i ma cztery kondygnacje. Dolna część jest z ciosów wapiennych, górna z cegły, w którą wpleciono wzór rombów z zendrówki – mocno wypalonej, ciemnej cegły. W wieży wiszą trzy dzwony ufundowane po II wojnie światowej, noszące imiona Jan, Maria i Paweł. Z zewnątrz zatrzymaj się przy:

• fryzie herbowym – częściowo zrekonstruowanym, z tarczami Korony i Litwy oraz herbami Wieniawa (Długosza), Dębno (biskupa Zbigniewa Oleśnickiego), Nałęcz, Poraj, Rawicz, Grzymała, Ogończyk i Pilawa,
• ostrołukowych oknach i maswerkach,
• portalu od południa ze schodkowym obramieniem.

Wiślicki zespół zabytków

Dzwonnica to część zespołu, który w 2018 roku – razem z bazyliką, reliktami kościoła św. Mikołaja i grodziskiem – otrzymał tytuł Pomnika Historii. Obok stoi gotycki Dom Długosza z 1460 roku, z ceglanymi szczytami i kamiennymi tarczami z herbem Wieniawa; według tradycji pobierali w nim nauki synowie Kazimierza Jagiellończyka. Muzeum Archeologiczne w Wiślicy (oddział Muzeum Narodowego w Kielcach) prowadzi trasą wokół bazyliki do jej podziemi, gdzie zachowały się relikty dwóch romańskich kościołów i płyta orantów z XII wieku.

Tripto podpowiada

Dzwonnicę ogląda się z zewnątrz, bez biletu – wystarczy 10–15 minut. Fryz najlepiej czytać z placu przed zachodnią fasadą bazyliki, w porannym lub popołudniowym słońcu, gdy relief herbów rzuca cień. Na całą Wiślicę z muzeum i podziemiami zaplanuj 2–3 godziny. Miasteczko leży ok. 15 km na południe od Buska-Zdroju, przy drodze wojewódzkiej nr 776; nie ma tu kolei, dojedziesz autobusem z Buska, Kielc lub Krakowa albo samochodem.