Dom Malarek w Zalipiu

W Zalipiu kwiaty kwitną przez cały rok – na ścianach chałup, piecach, studniach, płotach, a nawet psich budach. Ta niewielka wieś na Powiślu Dąbrowskim słynie z malowanych domów, a punktem startowym do jej poznania jest Dom Malarek im. Felicji Curyłowej, ośrodek kultury, w którym miejscowe twórczynie pracują, uczą i pokazują swoją sztukę.

Historia: od sadzy do kwiatów

Tradycja malowania w Zalipiu liczy ponad 100 lat i zaczęła się od codziennego kłopotu. W kurnych izbach ściany szybko pokrywała sadza, więc kobiety maskowały ją nieregularnymi plamkami zwanymi „packami”, malowanymi pędzlem z prosa lub żyta. Z czasem na pobielonych ścianach pojawiły się śmiało komponowane bukiety. Farby rozrabiano w mleku, a wzory zawsze malowano odręcznie, bez szablonów – każdy bukiet jest podpisem autorki.

Najważniejszą postacią tej historii była Felicja Curyłowa (1903–1974), malarka i społeczniczka, dzięki której wieś dostała elektryczność. Z jej inicjatywy powstał Dom Malarek, otwarty w 1977 roku – kilka lat po jej śmierci. Od 1994 roku działa jako gminny ośrodek kultury, a dawna zagroda Curyłowej została przekształcona w muzeum.

Co zobaczyć

• Dom Malarek – tu oglądasz malatury na ścianach i sprzętach, możesz kupić malowane pamiątki i zapisać się na warsztaty.
• Malowane chaty – po całej wsi stoją domy i zabudowania pokryte kwiatowymi wzorami; najlepiej zwiedzać je pieszo lub rowerem.
• Kościół św. Józefa – świątynia poświęcona w 1949 roku ma wnętrze w zalipiańskie kwiaty, malowane od 1966 roku przez malarki pod kierunkiem Curyłowej i odnowione w 2024 roku. Szczególnie bogata jest kaplica św. Błażeja.
• Zagroda Felicji Curyłowej – dawne gospodarstwo malarki, w którym widać, jak wyglądały dawne malowane izby.

Ciekawostki

Od 1948 roku organizowany jest konkurs „Malowana Chata”, od 1965 roku odbywający się w Zalipiu. Każdego roku po Bożym Ciele malarki odnawiają malunki na domach, a jury ocenia oryginalność i kompozycję. W 2026 roku odbył się już 63. finał konkursu.

Tripto podpowiada

Najlepszy moment na przyjazd to czerwiec, tuż po konkursie, gdy domy są świeżo odmalowane. Dom Malarek jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–16:00, a od maja do września także w weekendy (10:00–17:00); w lipcu i sierpniu w dni powszednie do 18:00. Na Dom Malarek, kościół i spacer po wsi zarezerwuj 2–3 godziny. Pamiętaj, że większość malowanych chat to prywatne domy – oglądaj je z drogi i pytaj o zgodę, zanim wejdziesz na podwórko. Zalipie leży około 30 km od Tarnowa.