Kościół Św. Piotra i Pawła w Nysie

Kościół św. Piotra i Pawła przy ulicy Brackiej uchodzi za najpiękniejszy przykład baroku w Nysie, mieście nazywanym Śląskim Rzymem. Jego sklepienia pokrywa iluzjonistyczna polichromia braci Schefflerów z 1730 roku, a na ławkach do dziś widać ślady kropel roztopionego ołowiu z pożaru miasta w 1945 roku. Świątynię zbudowali bożogrobcy – zakon strzegący Grobu Pańskiego i relikwii Krzyża Świętego.

Historia: zakon, który stracił kościół

Bożogrobców sprowadzono do Nysy z Miechowa na przełomie XII i XIII wieku. W 1346 roku zbudowali zespół klasztorno-szpitalny na Starym Mieście, a po zniszczeniach wojen husyckich przenieśli się nad Rynek Solny, gdzie wznieśli kościół św. Krzyża. W 1622 roku biskup Karol Habsburg odebrał im tę świątynię i przekazał jezuitom. W zamian zakonnicy dostali plac przy murach miejskich, na którym stały ruiny gotyckiego kościoła franciszkanów pod wezwaniem św. Piotra.

Odbudowa ruszyła dopiero dzięki biskupowi Franciszkowi Ludwikowi von Neuburgowi. Dysponował on specjalnymi funduszami cesarskimi – rekompensatą za 122 kościoły oddane protestantom na mocy ugody w Altranstädt z 1706 roku. Najpierw, w latach 1708–1713, powstał klasztor, a w latach 1720–1727 obecny kościół. Projekt przygotował pochodzący z Węgier Michał Klein, a od 1725 roku budowę prowadził Feliks Antoni Hammerschmidt.

Co zobaczyć

• Polichromia na sklepieniach – dzieło braci Tomasza Krzysztofa i Feliksa Antoniego Schefflerów, którzy przybyli z Monachium. Wszystkie sceny podporządkowano uwielbieniu Krzyża Świętego jako narzędzia męki i źródła zbawienia.
• Ołtarz główny z 1730 roku z wielobarwnego marmuru i złoconego drewna lipowego, z obrazem Filipa Christiana Bentuma przedstawiającym apostołów Piotra i Pawła.
• Replika Grobu Pańskiego – nawiązanie do misji zakonu.
• Dwie fasady: zachodnia z dwiema wieżami o baniastych hełmach i podwójnym krzyżem bożogrobców oraz spokojna, niemal pałacowa fasada południowa z portalem i balkonem.
• Pomnik św. Jana Nepomucena z 1737 roku przed kościołem i sąsiednia Fontanna Trytona.

Ciekawostki

Według przewodnika gminy Nysa oszałamiające malowidła razem z muzyką organów miały skłaniać luteran do powrotu na łono Kościoła katolickiego. Po sekularyzacji w 1810 roku świątynia przez krótki czas służyła jako fabryka mydła, a w klasztorze działał szpital. W latach 1949–1997 mieściło się tu seminarium duchowne, a od 1999 roku kościół jest siedzibą parafii. W 1945 roku, gdy płonęła Nysa, kościół ocalał – zniszczeniu uległy tylko szyby i ramy okienne.

Tripto podpowiada

Usiądź w ławce i przyjrzyj się drewnu – drobne, zastygłe krople ołowiu z 1945 roku łatwo przeoczyć. Polichromie najlepiej oglądać w dzień, gdy światło wpada przez okna. Na samo wnętrze wystarczy 20–30 minut. Kościół stoi niedaleko Rynku, więc łatwo połączyć go ze spacerem po barokowych świątyniach Nysy.