Pałac Biskupi w Nysie

Biskupi wrocławscy rządzili z Nysy nie tylko diecezją, ale całym księstwem – i chcieli mieszkać jak kardynałowie w Rzymie. Efektem jest trzykondygnacyjny, czteroskrzydłowy Pałac Biskupi przy ul. Biskupa Jarosława 11, zaliczany do czołowych dzieł śląskiego baroku. Od 1984 roku mieści Muzeum Powiatowe w Nysie, najstarsze muzeum na Śląsku Opolskim.

Historia: sto lat budowy

Budowę rezydencji niezależnej od starego zamku biskupiego rozpoczął prawdopodobnie w 1620 roku biskup Karol Habsburg, ale jego śmierć w 1624 roku i wojna trzydziestoletnia zatrzymały prace na dekady. Pierwszy etap zamknięto około 1680 roku, a czworobok dokończono dopiero w latach 1722–1729 z fundacji biskupa Franciszka Ludwika von Neuburg, według projektu jezuickiego architekta Krzysztofa Tauscha. Gmach porównuje się z Pałacem Laterańskim w Rzymie – stąd jego włoski, monumentalny charakter.

Biskupi długo się nim nie cieszyli. Po zajęciu Nysy przez Prusy w 1742 roku pałac przejęło wojsko, a w 1769 roku spotkali się tu król Fryderyk Wielki i cesarz Józef II. W 1807 roku mieszkał w nim Hieronim Bonaparte, brat Napoleona. Po sekularyzacji w 1810 roku budynek służył sądom, a w marcu 1945 roku spłonął. Odbudowa dla muzeum trwała od 1962 roku; uroczyste otwarcie nastąpiło 1 października 1986 roku.

Co zobaczyć

• Fasadę od ul. Biskupa Jarosława – dwa identyczne portale ze stiukowymi motywami roślinnymi i balkonami na kolumnach; tylko północny jest prawdziwym wejściem, południowy zamurowano oknem.
• Trzy malowane zegary słoneczne z lat 1708–1710 na ścianach od strony dziedzińca.
• Kominki – stiukowe dekoracje trzech marmurowych kominków to niemal wszystko, co przetrwało z pierwotnego wystroju wnętrz.
• Ekspozycję stałą w ponad 30 salach: od pradziejów i średniowiecznej Nysy po malarstwo, rzemiosło artystyczne i militaria.

Ciekawostki

Najmocniej działa sala o procesach o czary. Księstwo nyskie należało w XVII wieku do najbardziej dotkniętych polowaniami na czarownice obszarów Europy Środkowej, z falami prześladowań w 1622, 1639–1642 i 1651–1652 roku. Zachowane akta dokumentują 27 egzekucji, ale ofiar było wiele więcej. Obok pałacu stoi dawny dwór biskupi, połączony z pałacem gankiem nad ulicą.

Tripto podpowiada

Na zwiedzanie muzeum zarezerwuj 1,5–2 godziny – tyle zaleca samo muzeum. Bilet normalny kosztuje 20 zł, ulgowy 15 zł, a w środy wstęp jest bezpłatny. W sezonie (kwiecień–wrzesień) muzeum działa wt., czw., pt. 9:00–15:45, w środy 9:00–17:30, a w weekendy 10:00–15:00. Od października do marca w niedziele otwiera się tylko dla zgłoszonych wcześniej grup, a w dniach 19–21 października 2026 będzie nieczynne. W budynku jest winda. Fasadę najlepiej oglądać z wąskiej ul. Biskupa Jarosława, która daje mocny skrót perspektywiczny.