Kościół św. Józefa w Rudzie Śląskiej

Nad dzielnicą Ruda góruje ceglana bazylika, która wygląda, jakby przeniesiono ją z Rzymu na Górny Śląsk. Kościół św. Józefa zbudował w latach 1902–1904 hrabia Franciszek Ksawery von Ballestrem, właściciel tutejszych kopalń i hut, wzorując się na bazylice San Lorenzo fuori le Mura. W środku czekają kolumny z płaskorzeźbami ludzkich charakterów, żyrandol-Jerozolima ze 144 lampkami i krypta fundatorów.

Historia: pomnik hrabiego

18 lipca 1900 roku hrabia Franciszek Ksawery von Ballestrem ogłosił publicznie, że chce zostawić po sobie trwały pomnik i zbudować w Rudzie nowy kościół. Wybrał najwyższy punkt miejscowości i odkupił tam działki. Kamień węgielny poświęcono w dniu patronki górników, 4 grudnia 1901 roku. Budowa, w całości z prywatnych pieniędzy hrabiego, trwała 29 miesięcy, od kwietnia 1902 do września 1904 roku. Projekt przygotowali berliński architekt August Menken i szwagier hrabiego Jan Joachim von Pölnitz, łącząc wzór rzymski z nadreńskim romanizmem, co nawiązywało do włosko-niemieckich korzeni Ballestremów. Cegła pochodziła z hrabiowskiej cegielni „Karol Emanuel”. Kościół konsekrował 21 czerwca 1905 roku kardynał Georg Kopp, ale pozostał prywatną własnością fundatora; parafii przekazano go dopiero w 1910 roku, z okazji 50-lecia małżeństwa hrabiego. W 2010 roku świątynia została archidiecezjalnym sanktuarium św. Józefa.

Co zobaczyć

• Kapitele kolumn w nawie z płaskorzeźbami czterech temperamentów, czterech stanów (szlachcic, mieszczanin, duchowny, rycerz), żywiołów, ras, etapów życia i cnót kardynalnych.
• Żyrandol-Jerozolima z warsztatu Antoniego Sieronia z Rudy: obręcz to mury miasta z 12 bramami i 12 wieżyczkami, a 144 lampki to biblijna liczba zbawionych z Apokalipsy.
• Kasetonowy strop nawy z polichromią z 1938 roku.
• Tympanony portali z Barankiem Paschalnym i św. Józefem oraz herb Ballestremów nad wejściem do kaplicy fundatorów.
• Marmurowa Pietà J. Weiricha z 1905 roku w kaplicy w wieży.

Krypta Ballestremów

Pod prezbiterium leży krypta o charakterze kaplicy grobowej. Spoczywają w niej Franciszek Ksawery Ballestrem z żoną Joanną von Saurma-Jeltsch oraz Walenty Wolfgang Ballestrem z żoną Agnieszką zu Stolberg-Stolberg. Przy zejściach stoją dwa anioły śmierci z brązu dłuta berlińskiego rzeźbiarza Józefa Limburga: jeden trzyma wieniec, drugi się modli. Do kościoła przeniesiono je w 1938 roku z cmentarza parafialnego.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy ul. Piastowskiej 16 i jest czynną świątynią, więc zwiedzanie najlepiej zaplanować poza nabożeństwami; o możliwość zejścia do krypty zapytaj w kancelarii (poniedziałek i piątek 8.30–10.15 oraz 16.30–17.30, środa 17.00–18.00). Na spokojne obejrzenie wnętrza i detali kolumn zarezerwuj 30–45 minut. Zabierz lornetkę albo aparat z zoomem, bo najciekawsze płaskorzeźby są wysoko na głowicach.