Kościół św. Jadwigi w Zabrzu-Porembie

W górniczym Zabrzu kościół z drewna nie był wyborem z sentymentu, tylko z rozsądku. Gdy pod koniec lat 20. XX wieku w dzielnicy Poremba budowano świątynię dla ponad 5 tysięcy katolików, obawa przed szkodami górniczymi przesądziła, że lżejsza drewniana konstrukcja przetrwa lepiej niż mury. Tak powstał kościół św. Jadwigi Śląskiej – owalna, dwunastoboczna bryła z czterema wieżami, którą trudno pomylić z jakąkolwiek inną świątynią regionu.

Historia budowy

Działkę pod kościół parafia św. Franciszka kupiła 13 kwietnia 1926 roku, a budowę rozpoczęto 16 maja 1928 roku. Projektantem i kierownikiem robót był budowniczy Karl Kattentidt (w części źródeł zapisywany jako Kuttentodt). Kamień węgielny wmurował 8 lipca 1928 roku ks. Józef Bennek, który 25 sierpnia 1929 roku poświęcił gotowy kościół. Fundatorami byli m.in. kuria wrocławska oraz państwowe kopalnie i koksownia, a koszt zamknął się w 360 tys. marek. Po II wojnie światowej lokalia stała się samodzielną parafią, a 8 czerwca 2008 roku kościół wpisano do rejestru zabytków.

Architektura: modernizm w drewnie

Budynek stoi na żelbetowej płycie o masie 57 ton – to ona miała chronić go przed ruchami górotworu. Plan to owalny dwunastobok z czterema ośmiobocznymi wieżami narożnymi zwieńczonymi miedzianymi hełmami, nakryty wysokim, wielospadowym dachem z ceramicznej dachówki. Badacze określają styl jako modernizm z elementami ekspresjonizmu, a układ czterech wież bywa porównywany z architekturą Bliskiego Wschodu. Kościół należy do Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

Na co zwrócić uwagę w środku

• Ołtarz główny w formie tryptyku autorstwa bytomskiego rzeźbiarza Franza Schinka, z płaskorzeźbami św. Jadwigi budującej kościół i rozdającej chleb ubogim.
• Grupa Ukrzyżowania na belce tęczowej.
• Kasetonowy strop i malowidła na części ścian.
• Organy firmy Gebrüder Walter na emporze, przeniesione z kościoła w Lutyni; Śląska Organizacja Turystyczna datuje je na 1883 rok.
• 18 witraży zamontowanych podczas remontu w latach 1994–2001.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy ul. Wolności 504 w Porembie i jest czynną świątynią parafialną, więc wnętrze najpewniej obejrzysz przed lub po mszy; godziny nabożeństw podaje strona parafii. Najlepszy widok na bryłę z czterema wieżami jest od strony placu przed wejściem, a obejście kościoła dookoła pozwala zobaczyć wszystkie dwanaście boków. Na zewnątrz i krótko w środku wystarczy 20–30 minut. Przed świątynią stoi figura św. Jadwigi z łacińską inskrypcją – łatwo ją minąć, a to ona tłumaczy wybór patronki: księżnej wrocławskiej i opiekunki Śląska.