Kościół farny w Radomiu

Wieża radomskiej fary ma ponad 57 metrów i widać ją z wielu stron miasta, ale najciekawsze kryje się w środku i w murach. Przy XV-wiecznej chrzcielnicy ochrzczono tu malarza Jacka Malczewskiego i Tytusa Chałubińskiego, „odkrywcę” Zakopanego, a sama świątynia pamięta czasy Kazimierza Wielkiego. Kościół św. Jana Chrzciciela stoi przy ul. Rwańskiej, w sercu Miasta Kazimierzowskiego.

Historia: od królewskiej fundacji do neogotyku

Kazimierz Wielki lokował Nowy Radom w połowie XIV wieku i uposażył nową parafię św. Jana. Ceglany, jednonawowy kościół wzniesiono w latach 1360–1370. W XV i XVI wieku dobudowano kaplice: Świętego Krzyża, różańcową ufundowaną w 1481 roku przez mieszczanina Jana Warcaba, Kosnowską z 1495 i Baryczkowską z 1500 roku. W latach 1481–1483 w Radomiu rezydował królewicz Kazimierz Jagiellończyk, późniejszy święty, który traktował farę jak kaplicę zamkową. W 1495 roku jego brat Fryderyk odebrał tu uroczyście bullę nominującą go na kardynała.

W latach 1630–1633 Jan Kochanowski, chorąży wielki koronny (nie mylić z poetą), ufundował późnorenesansową kaplicę z kopułą. Po zniszczeniach kościół odnawiano w latach 1817–1838, a w 1908–1909 gruntownie przebudowano według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego. Z gotyckiej świątyni przetrwały prezbiterium, północna ściana nawy z kaplicą Matki Bożej i wieżą oraz kaplica Kochanowskich.

Co zobaczyć

• Portal zachodni z piaskowca z datą 1909, upamiętniającą poświęcenie przebudowanego kościoła 12 grudnia 1909 roku.
• Kaplica Kochanowskich — kwadratowa, z kopułą zdobioną sztukaterią i ośmioboczną latarnią.
• Polichromia z 1972 roku autorstwa prof. Wacława Taranczewskiego, nawiązująca do gotyckiego wnętrza.
• Chrzcielnica z XV wieku i tablica upamiętniająca chrzest Malczewskiego, wmurowana w 2004 roku przy bocznym wejściu od ul. Rwańskiej.
• Plac przykościelny — dawny cmentarz zamknięty w 1797 roku: figura św. Jana Nepomucena wykonana po 1752 roku, sześciometrowa kolumna z Chrystusem u słupa i sześć epitafiów wmurowanych w ściany, najstarsze z 1774 roku.

Ciekawostki

Od 1597 roku, od kiedy zachowały się metryki, w farze ochrzczono ponad 176 tysięcy osób. W kościele przyjęła chrzest także Wanda Malczewska, kandydatka na ołtarze. Plebanią fary jest dawny zamek kazimierzowski, a w sąsiednim budynku parafialnym w styczniu 1941 roku aresztowano ks. Kazimierza Grelewskiego, zamordowanego później w Dachau i ogłoszonego błogosławionym.

Tripto podpowiada

Kościół jest czynną świątynią parafialną, więc wnętrze najlepiej oglądać poza mszami — godziny nabożeństw publikuje parafia na stronie fara.radom.pl. Na kościół i plac wystarczy 30–40 minut. Farę łatwo połączyć ze spacerem po Mieście Kazimierzowskim: tuż obok stoi dawny zamek, dziś plebania. Szukając tablicy Malczewskiego, kieruj się do bocznego wejścia od strony Rwańskiej.