Katedra w Radomiu

Dwie 72-metrowe wieże radomskiej katedry celowo przypominają wyższą wieżę kościoła Mariackiego w Krakowie, a cały projekt Józefa Piusa Dziekońskiego jest „młodszym bratem” warszawskiej katedry św. Michała Archanioła i św. Floriana na Pradze. Neogotycką bazylikę budowano z ofiar mieszkańców przez dwie dekady, w czasach, gdy carskie władze niechętnie zgadzały się na nowe kościoły. Dziś to katedra diecezji radomskiej i jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków miasta.

Historia: kościół wywalczony u carskich władz

Gdy w 1873 roku zamknięto kościół pijarów, rosnące miasto miało tylko dwa czynne kościoły. Biskup sandomierski Józef Juszyński prosił władze carskie o zgodę na budowę nowej świątyni, ale pierwsze projekty z 1876 roku trafiły do szuflady. Pierwszą ofiarę – 5 rubli – złożył w 1886 roku Zdzisław Szemianowski, a proboszcz Józef Urbański w 1890 roku zaapelował do mieszkańców i sam zadeklarował 1000 rubli. Józefa Łącka przekazała 30 000 rubli, za które kupiono plac i opłacono projekt.

Plany przygotował w 1896 roku Józef Pius Dziekoński, opierając się na swojej katedrze na warszawskiej Pradze. Zgodę władz uzyskano w 1898 roku, a fundamenty poświęcono 14 września 1899 roku. Kościół poświęcono w 1908 roku, w 1909 roku w prawej wieży zawieszono trzy dzwony – św. Michała, św. Józefa i św. Piotra – a zasadnicze prace we wnętrzu zakończono w 1918 roku. Konsekracja odbyła się w 1962 roku, w 1981 roku świątynia została konkatedrą, a 25 marca 1992 roku katedrą nowej diecezji radomskiej. W 1991 roku odwiedził ją Jan Paweł II.

Co zobaczyć

Katedra to trójnawowa bazylika z transeptem, z fasadą zdobioną rozetą i trzema portalami. System przypór i łuków odporowych nawiązuje do gotyku francuskiego, a wnętrze o wysokości około 21 m sprawia wrażenie jasnego i strzelistego.

• Ołtarz główny w formie tryptyku z pinaklami i złoceniami. W centralnej niszy stoi figura Matki Bożej z Dzieciątkiem z białego marmuru kararyjskiego, wykonana w Rzymie; całość może zasłonić obraz „Przemienienie Pańskie” namalowany na miedzianej blasze przez Jana Strzałeckiego.
• Witraże za ołtarzem – m.in. Zwiastowanie, Niepokalana i Chrystus w Ogrójcu.
• Organy – 23-głosowy instrument firmy Stanisława Jagodzińskiego z 1913 roku.
• Neogotycka ambona z figurami czterech ewangelistów i baldachimem z ażurową wieżyczką.
• Tablica ku czci Henryka Sienkiewicza z 1916 roku i relikwiarz św. Kazimierza autorstwa Bronisława Chromego.
• Sarkofag biskupa Jana Chrapka w lewym przedsionku.

Ciekawostki

Pomnik kardynała Stefana Wyszyńskiego przed katedrą upamiętnia wydarzenie z 18 czerwca 1972 roku. Kopię jasnogórskiej ikony, która przez lata była „aresztowana” przez komunistyczne władze, wykradł radomski kapłan ks. Józef Wójcik, a przed fronton dzisiejszej katedry wnieśli ją prymas Wyszyński i kardynał Karol Wojtyła. W czasie II wojny światowej Niemcy próbowali zarekwirować dzwony, ale udało im się zdjąć tylko sygnaturkę.

Tripto podpowiada

Katedra jest czynną świątynią przy ul. Sienkiewicza, więc zwiedzaj ją poza nabożeństwami i sprawdź wcześniej porządek mszy. Fasadę najlepiej obejrzeć z pewnej odległości, bo dopiero wtedy widać pełną wysokość wież. Na wnętrze wystarczy 30–45 minut, a spacer łatwo przedłużyć o pobliski Park Kościuszki i centrum Radomia.