Deptak w Radomiu

W większości historycznych miast życie toczy się na rynku, ale w Radomiu jego sercem jest ulica — deptak na ul. Stefana Żeromskiego, dawnym trakcie lubelskim. Pod numerem 51 działała kiedyś restauracja Stanisława Wierzbickiego, w której gościli m.in. kapitan Charles de Gaulle, prezydent Ignacy Mościcki i malarz Józef Kossak. Dziś deptak, ciągnący się od placu Kazimierza Wielkiego do ul. Niedziałkowskiego, to galeria kamienic z XIX i początku XX wieku, fontann i detali, które łatwo przeoczyć.

Historia: od gościńca do reprezentacyjnej ulicy

Od średniowiecza biegł tędy trakt w stronę Lublina i dalej na Ruś. Dzisiejszy kształt ulica zawdzięcza planowi regulacyjnemu z 1822 roku — jeszcze 150 lat temu w wielu miejscach, gdzie dziś stoją zdobne kamienice, były ogródki i poletka. Ulica nosiła nazwę Lubelskiej, od 1925 roku jest ulicą Żeromskiego (w czasie okupacji Reichsstraße), a w 1901 roku jako jedna z pierwszych w Radomiu dostała elektryczne oświetlenie. Najstarszym gmachem przy dawnym trakcie jest klasztor bernardynów z kościołem św. Katarzyny, ufundowany w 1468 roku przez Kazimierza Jagiellończyka.

Co zobaczyć — numer po numerze

• nr 4 — przy bramie przycupnęły dwa krasnale, a nad nimi wisi neon „Kasia” z dawnego sklepu spożywczego.
• nr 5 — klasycystyczna kamienica z ok. 1800 roku; od ok. 1795 roku działała tu apteka Pod Białym Orłem, a we wnętrzu zachował się plafon z białym orłem.
• nr 15 — dawny Hotel Rzymski, w którego restauracji w 1923 roku jadł obiad prezydent Stanisław Wojciechowski.
• nr 21 i ul. Witolda 2 — naczółki nad oknami, rzeźbione obramienia i efektowny wykusz.
• nr 35 — dawny gmach Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego z 1852 roku, przypominający wiejski dworek, a obok, na kamienicy nr 37, kilkanaście aniołków i wizerunki starożytnych filozofów.
• nr 36 — Pałac Kierzkowskich z czterema półkolumnami i panopliami, czyli płaskorzeźbą z armatami, chorągwiami i szablami.

Fontanny i pałac Karscha

W centralnej części deptaku, przy fontannach, odbywa się większość miejskich wydarzeń. Na wysokości ul. Focha odchodzi plac Konstytucji 3 Maja, przy którym stoi dom Teodora Karscha — najbogatszego radomianina XIX wieku. To jedyny wielkomiejski pałac w mieście zbudowany przez radomskich przedsiębiorców, wzorowany na rezydencjach przemysłowców z Łodzi i Warszawy, z balkonem nad bramą podtrzymywanym przez dwóch atlantów.

Tripto podpowiada

Deptak jest bezpłatną przestrzenią publiczną dostępną o każdej porze. Na spacer od placu Kazimierza Wielkiego do fontann i z powrotem zarezerwuj godzinę, a zatrzymuj się przy numerach z listy — najciekawsze detale są na fasadach i w bramach, nie w witrynach sklepów. Perspektywę ulicy od zachodu zamyka wieża gotyckiej fary, co daje dobre ujęcie na zdjęcie z okolic fontann. Jeśli starczy czasu, przejdź dalej do monumentalnego gmachu dawnej Komisji Województwa Sandomierskiego (nr 53) z lat 1825–1827, zaprojektowanego przez Antonia Corazziego.