Kolorowe jeziorka Pasieki

17 czerwca 1917 roku około godziny 14.00 w kopalni Bibiela rozległ się huk, a do wyrobisk wdarł się rwący potok wody. Górnicy zdążyli uciec, ale w ciągu dwóch godzin cała kopalnia – z maszynami i urządzeniami – znalazła się pod wodą. Dziś w tym miejscu, w lasach między Miasteczkiem Śląskim, Bibielą a Zieloną, leżą Pasieki: kilkanaście leśnych stawów i jeziorek o zielonkawej i rdzawej wodzie, otoczonych ruinami dawnej kopalni.

Historia: jedna z najwydajniejszych kopalń rud żelaza

Badania geologiczne z około 1860 roku wykazały tu bogate złoża rud żelaza, zawierające do 48% żelaza w pokładach o miąższości dochodzącej do 16 m. Kopalnię „Bibiela” uruchomiono w 1889 roku; równolegle działała kopalnia rud cynkowo-ołowianych „Szczęście Flory”, a obie miały wspólny zarząd. Rudę wydobywano z czterech szybów – „Neptun”, „Nordstern”, „Glück Auf” i „Klemens” – do głębokości około 60 m, a urobek trafiał kolejką wąskotorową na stację w Miasteczku Śląskim. W szczytowym okresie pracowało tu 700 osób, a wodę odprowadzało 8 pomp parowych.

Woda była problemem od początku: przez 28 lat działalności kopalnię zalewało czterokrotnie. Po katastrofie z 1917 roku sprowadzono pompy z Gliwic, ale udało się jedynie obniżyć lustro wody i wydobyć część sprzętu. Większość urządzeń i około dwóch trzecich zasobów rudy zostały pod ziemią.

Co zobaczyć na Pasiekach

Pozostałości kopalni są dziś zarośnięte lasem: to betonowe fundamenty i łukowe ściany zabudowań, hałda rudy i wylot sztolni. Wokół rozrzucone są stawy w zalanych wyrobiskach, z których część ma własne nazwy, np. Morskie Oko czy Staw Rybny. Kolor wody zmienia się w zależności od światła i pory roku – od zieleni po brązy. Poziom wody wyraźnie obniżył się po 1955 roku, gdy w Bibieli uruchomiono stację pomp ujęcia wody pitnej, które czerpie z Głównego Zbiornika Wód Podziemnych Lubliniec–Myszków i zaopatruje m.in. Tarnowskie Góry. Okolica jest chroniona jako Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Pasieki”, a w lasach spotkać można gatunki chronione, m.in. cisa i wawrzynka wilczełyko.

Dojście i praktyka

Na Pasieki prowadzi żółty szlak rowerowy „Leśno Rajza” – leśną drogą z Miasteczka Śląskiego zwaną Szyndros. Teren jest bezpłatny i dostępny przez cały rok, ale to las bez infrastruktury turystycznej: zabierz wodę i wygodne buty, po deszczu ścieżki bywają błotniste.

Tripto podpowiada

Nie wchodź do wody i nie podchodź do krawędzi wyrobisk – to dawne tereny górnicze. Najładniejsze refleksy na stawach zobaczysz w słoneczny, bezwietrzny dzień. Pieszo z obejściem kilku stawów zaplanuj 1,5–2 godziny, rowerem trasę łatwo połączyć z innymi odcinkami Leśnej Rajzy.