Wydma w Żyglinie

W lesie koło Żyglina, dzielnicy Miasteczka Śląskiego, przetrwał niewielki skrawek dawnej wydmy – spłaszczenie o wymiarach około 20 na 40 metrów. Resztę piasku wybrano w XX wieku na potrzeby górnictwa węglowego, a ten fragment ocalał tylko dlatego, że stoi na nim słup wysokiego napięcia. W 2013 roku archeolodzy znaleźli tu ślady obozowiska mezolitycznych łowców-zbieraczy-rybaków sprzed ponad 8 tysięcy lat.

Wydma z końca epoki lodowcowej

Według badaczy wydma powstała w młodszym dryasie, ostatnim chłodnym epizodzie schyłku epoki lodowcowej, gdy przeważały wiatry z południowego zachodu. Była łukową formą należącą do większego zespołu wydm, a jej stoki schodziły łagodnie ku torfowiskom, dawnemu jeziorku i mokradłom. Ocalały skrawek przed rozpoczęciem wydobycia leżał w obniżeniu między dwiema kulminacjami wydmy.

Co odkryto

Prace archeologiczne i geologiczne przeprowadzono w 2013 roku na stanowisku oznaczonym jako Miasteczko Śląskie 2. Zespół badaczy, m.in. z Uniwersytetu Śląskiego, z archeologiem Eugeniuszem Foltynem, opisał je w 2018 roku jako peryferie większego obozowiska albo miejsce krótkiego postoju gromady mezolitycznych łowców. Inwentarz krzemienny badacze warunkowo łączą z kompleksem Duvensee lub kulturą komornicką. Mieszkańcy wydmy wytwarzali narzędzia z krzemienia, prawdopodobnie polowali na ptaki i zbierali surowce mineralne do wyrobu barwników.

Węgle drzewne z warstwy pod znaleziskami datowano radiowęglowo na 6816–6593 rok p.n.e. Wydma ma też późniejsze rozdziały: znaleziono ślady z okresu wpływów rzymskich i średniowiecza, a w sąsiednich torfowiskach – poziomy węgli drzewnych z neolitu. Torf wydobywano i suszono tu prawdopodobnie już w IV–V wieku n.e., a nasilenie tych prac badacze wiążą z rozwojem górnictwa i hutnictwa wokół Tarnowskich Gór, które potrzebowały drewna i węgla drzewnego.

Tripto podpowiada

To stanowisko naukowe, a nie urządzona atrakcja: nie spodziewaj się tablic ani ścieżki dydaktycznej. Punktem orientacyjnym jest słup linii wysokiego napięcia w lesie koło Żyglina, przy dawnym trakcie leśnym prowadzącym w stronę Miotka i Kalet. Samo miejsce obejrzysz w kwadrans, więc najlepiej połączyć je z przejażdżką rowerową po okolicznych lasach. Nie kop i niczego nie zabieraj – każdy krzemień ma tu znaczenie dla badaczy.