Katedra w Bielsku-Białej

Wieża katedry św. Mikołaja ma 61 m i od ponad stu lat wyznacza sylwetkę Starego Miasta w Bielsku-Białej. Kościół przy placu św. Mikołaja, tuż pod dawnym zamkiem książęcym, ma gotyckie korzenie z 1443 roku, ale jego dzisiejsza fasada to dzieło wiedeńskiej secesji. Od 1992 roku jest katedrą diecezji bielsko-żywieckiej i jednym z największych kościołów miasta.

Historia: cztery pożary i wiedeński architekt

Gotycką świątynię ufundował książę cieszyński Wacław I – budowa ruszyła w 1443 roku, a konsekracja odbyła się w 1447 roku, gdy do miasta przeniesiono parafię ze Starego Bielska. Wtedy też św. Mikołaj, patron kupców, został patronem Bielska. W latach 1559–1630 kościół należał do ewangelików; ostatnim pastorem był tu Jerzy Trzanowski, kaznodzieja i pisarz religijny. Potem przyszła seria katastrof: pożary w 1659, 1750, 1808 i 1836 roku, a w 1750 roku piorun stopił dzwon i zegar wieżowy. Odbudowy wspierali właściciele miasta – najpierw baronowie Sunneghowie, a od 1752 roku książęta Sułkowscy, kolatorzy świątyni aż do 1945 roku. Ostatni wielki przełom przyniosły lata 1909–1912: według projektu wiedeńskiego architekta Leopolda Bauera przedłużono nawę, dobudowano nawy boczne i wzniesiono wysoką wieżę.

Co zobaczyć

• Wieżę-kampanilę, wzorowaną najprawdopodobniej na dzwonnicy św. Marka w Wenecji, z zegarem z 1918 roku i dekoracją winnej latorośli.
• Portal z figurą Chrystusa, medalionami dwunastu apostołów i posągami św. Mikołaja, św. Jadwigi Śląskiej i św. Jana Nepomucena – rzeźby wykonał Othmar Schimkowitz, współpracownik Otto Wagnera.
• Witraże: secesyjne Rudolfa Harflingera z 1912 roku w górnej części nawy i starsze, praskie z 1894 roku w dolnej.
• Obraz z 1845 roku w ołtarzu głównym – św. Mikołaj ratujący rozbitków z tonącego okrętu.
• Kaplicę Matki Bożej Częstochowskiej, jedyną część kościoła, która przetrwała wszystkie pożary; od 1729 roku wisi w niej obraz przywieziony z Tokaju przez płk. Teodora Sułkowskiego.

Ciekawostki

Wnętrze, które oglądasz, to efekt kontrowersyjnych zmian z lat 1965–1966: usunięto wtedy niemal całe dawne wyposażenie, zostawiając tylko konfesjonały z 1910 roku, a ściany zamalowano – polichromie wróciły dopiero w 1998 roku. Organy firmy Rieger z 1920 roku mają po rozbudowie 51 głosów. Największy dzwon odlany w 1937 roku w bialskiej odlewni Schwabego ważył 3345 kg, ale w 1942 roku zrabowali go Niemcy. W kaplicy na początku XX wieku polskie nabożeństwa odprawiał ks. Stanisław Stojałowski, o czym przypomina tablica.

Tripto podpowiada

To czynna katedra, więc wnętrze najlepiej oglądać poza mszami i uroczystościami – aktualny porządek nabożeństw publikuje parafia. Na samą świątynię wystarczy 20–30 minut. Po wyjściu masz kilka kroków do Zamku Sułkowskich i Rynku, dlatego katedrę dobrze włączyć w spacer po Starym Mieście.