Zamek w Bielsku-Białej

Nad placem Bolesława Chrobrego, na skraju Starego Miasta, stoi najstarsza i największa zabytkowa budowla Bielska-Białej. Z daleka wygląda jak XIX-wieczny pałac z wieżą z krenelażem, ale w jego murach kryje się średniowieczna warownia graniczna Piastów cieszyńskich. Przez prawie dwa stulecia był siedzibą książąt Sułkowskich, a dziś mieści główną siedzibę Muzeum Historycznego.

Historia: od granicznej warowni do książęcego zamku

Zamek wzniesiono w XIV wieku, najpewniej z inicjatywy księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszaka. Od początku był częścią miejskich fortyfikacji i ich najsilniejszym punktem, a zarazem strzegł granicy na rzece Białej – najpierw między księstwami, od połowy XV wieku między Koroną Czeską a Polską. Od 1572 roku był ośrodkiem samodzielnego państwa bielskiego, którym rządzili kolejno Promnitzowie, Schaffgotschowie, Sunneghowie, Solmsowie i Haugwitzowie.

W 1752 roku zamek kupił Aleksander Józef Sułkowski, a państwo bielskie podniesiono w tym samym roku do rangi księstwa; tytuł książęcy nowy właściciel otrzymał według historyków muzeum dwa lata później. W 1753 roku pożar miasta strawił zamek razem z kaplicą. Sułkowscy byli właścicielami aż do 1945 roku. Obecny eklektyczny wygląd budowla zawdzięcza przebudowie z lat 1855–1864, kiedy powstała m.in. fasada od strony placu Chrobrego.

Co zobaczyć

• Reprezentacyjna klatka schodowa z XIX wieku i sala militariów oraz sztuki myśliwskiej.
• Sztuka dawna – m.in. XV-wieczna rzeźba św. Anny Samotrzeć, Madonna płaszczowa i antwerpski tryptyk z XVI wieku.
• Salon Muzyczny i salon biedermeierowski – w Salonie Muzycznym co miesiąc odbywają się koncerty i odczyty literackie.
• Galerie malarstwa z XIX i XX wieku, m.in. dzieła Juliana Fałata i Stanisława Ignacego Witkiewicza, oraz wystawa o dziejach zamku, Bielska i Białej.
• Sala z Rycerzem – lapidarium z kamienną figurą rycerza w zbroi, z kopią w dłoni.
• Kaplica św. Anny – mauzoleum Sułkowskich, wzniesione w latach 1850–1855.

Ciekawostki

Najstarszy opis zamku, z 1571 roku, wylicza 15 pokoi i izb oraz 22 sklepione pomieszczenia, a także browar, słodownię, łaźnie, sad i ogród chmielowy. W 1786 roku w kaplicy złożono srebrną urnę z sercem Aleksandra Antoniego Sułkowskiego, III księcia bielskiego, zmarłego w Wiedniu. Obecną kaplicę zbudował Ludwik Sułkowski i nadał jej wezwanie po zmarłej pierwszej żonie. W kryptach w latach 1865–1940 pochowano siedmioro członków rodu. Po wojnie kaplica służyła jako pracownia rzeźby liceum plastycznego i magazyn, a jej wnętrze odnowiono dopiero w 2021 roku. Ceglany mur oporowy od ul. Zamkowej odsłonięto w latach 70. XX wieku, po rozebraniu Bazarów Zamkowych z przełomu XIX i XX wieku.

Tripto podpowiada

Na zwiedzanie wystaw zarezerwuj 1,5–2 godziny. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź przed wizytą na muzeum.bielsko.pl. Zamek leży kilka minut spacerem od bielskiego rynku, więc łatwo połączyć go ze spacerem po Starym Mieście. Muzeum prowadzi też oddziały: Fałatówkę, Dom Tkacza i Starą Fabrykę.