Rynek w Bielsku-Białej

Rynek w Bielsku-Białej to serce Starego Miasta na Wzgórzu Miejskim — lekko pochylony ku wschodowi plac o wymiarach 80 × 60 m, otoczony odnowionymi kamienicami z XVIII i XIX wieku. To tutaj w początkach XIV stulecia zaczynało się Bielsko, a dziś jest to najbardziej klimatyczne miejsce w mieście nazywanym „Małym Wiedniem”: z ogródkami kawiarnianymi, fontanną Neptuna, odsłoniętymi reliktami dawnej wagi miejskiej i widokiem na wieżę katedry.

Historia: od średniowiecznego placu targowego do „plac ZWM”

Miasto lokowano na prawie niemieckim na początku XIV wieku (pierwsza wzmianka pochodzi z 1312 roku), a układ rynku z dwiema ulicami wychodzącymi z każdego narożnika przetrwał w niezmienionej formie do dziś. Pierwotna zabudowa była w większości drewniana — jeszcze w połowie XVIII wieku murowanych domów było tu zaledwie kilkanaście. Obecny wygląd placu ukształtowała odbudowa po wielkich pożarach w 1808 i 1836 roku.

Przez wieki rynek był placem targowym, a ratusz kilkakrotnie zmieniał adres: działał m.in. w kamienicy nr 7, a w latach 1819–1849 w budynku nr 9. W XIX wieku życie gospodarcze przeniosło się do Dolnego Przedmieścia, a w połowie lat 50. XX wieku plac zamieniono w skwer. W czasach PRL nosił nazwę plac ZWM — starsi mieszkańcy wciąż czasem tak o nim mówią. Długie lata zaniedbań skończyły się dramatycznie: w grudniu 1998 roku zawaliła się kamienica nr 4–5 w pierzei zachodniej.

Rewitalizacja i to, co dziś zobaczysz na płycie

Kompleksowa odnowa Starego Miasta ruszyła na początku XXI wieku. Odbudowano zawaloną kamienicę i odsłonięto zamurowane po pożarze z 1808 roku podcienia w pierzei zachodniej, a w latach 2005–2006 przebudowano płytę rynku. Warto zwrócić uwagę na:

• fontannę z rzeźbą Neptuna — współczesną, powstałą podczas rewitalizacji; w jej murek wbudowano zegar, a zimą fontanna jest zwykle wyłączona,
• sztuczny kanał długości 15 m, który biegnie od fontanny na wschód i kończy się podświetlaną makietą całego rynku,
• fundamenty budynku uznawanego za wagę miejską z XVII wieku, wyeksponowane pod szkłem pancernym, oraz kamienną studnię z tego samego okresu,
• figurę św. Jana Nepomucena w południowo-zachodniej części placu — to kopia, oryginał przeniesiono do katedry św. Mikołaja.

Kamienice, które warto znać

Na rynku stoi 30 kamienic. Najbardziej „wielkomiejska” jest secesyjna kamienica nr 11–12 z 1912 roku, ostatni duży budynek wzniesiony przy placu. Pod nr 15 przez 150 lat (1865–2015) działała apteka „Pod Jeleniem”, a w kamienicy nr 24, dawnej poczcie, od lat 70. funkcjonuje kultowy bar mleczny „Pierożek” — dobre miejsce na tani obiad. Kamienica nr 9 to dawny ratusz, w którym w latach 1906–1941 mieściło się muzeum miejskie.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Sam rynek obejdziesz w kwadrans, ale warto zarezerwować 1–2 godziny na spacer po całym Starym Mieście: uliczkami Schodową i Wzgórze zejdziesz w stronę Zamku Sułkowskich, a w kilka minut dojdziesz do katedry św. Mikołaja. Plac jest dostępny przez całą dobę i cały rok, wstęp jest oczywiście bezpłatny. Płyta jest wybrukowana i pochylona, więc z wózkiem bywa nierówno, ale da się ją objechać. Najprzyjemniej jest tu wieczorem w sezonie letnim, gdy działają ogródki, a fontanna i makieta są podświetlone. Od 6 do 8 listopada 2026 roku na rynku odbędzie się Jarmark św. Marcina.

Dojazd i w okolicy

Rynek leży w ścisłym centrum, kilkanaście minut spacerem od dworca Bielsko-Biała Główna. Uliczki Starego Miasta są wąskie, dlatego samochód lepiej zostawić na jednym z parkingów w centrum. Miejskie Centrum Informacji Turystycznej działa przy pl. Ratuszowym 4.

W promieniu kilkuset metrów masz Zamek Sułkowskich z muzeum, katedrę św. Mikołaja, plac Chrobrego i deptak 11 Listopada, gdzie stoją figurki bohaterów bielskich bajek, m.in. Bolka i Lolka. Kawałek na zachód od rynku, przy ul. Sobieskiego 51, znajduje się Dom Tkacza przypominający o włókienniczej przeszłości miasta.