Góra Zamkowa i Wieża Klimek w Grudziądzu

Na wzgórzu wznoszącym się około 60 m nad Wisłą stał niegdyś jeden z potężniejszych zamków krzyżackich ziemi chełmińskiej. Prusacy rozebrali go na cegłę, Niemcy w 1945 roku wysadzili ostatnią ocalałą wieżę — a mieszkańcy Grudziądza ją odbudowali. Dziś odtworzony Klimek jest najlepszym punktem widokowym miasta, a wokół niego odsłonięto fundamenty zamku. Wstęp jest bezpłatny.

Historia: od drewnianego grodu do odbudowanej wieży

Krzyżacy postawili tu pierwsze drewniane umocnienia około 1235 roku, a w drugiej połowie XIII wieku zaczęli wznosić zamek z cegły; jego pierwszą fazę zamknęła konsekracja kaplicy około 1299 roku. Około 1300 roku w północno-zachodnim narożniku stanęła cylindryczna wieża typu bergfried — Klimek. Miała 30 m wysokości, służyła jako punkt obserwacyjny i więzienie, a wchodziło się do niej z murów, w połowie wysokości, po zwodzonej kładce. Od 1466 roku zamek był siedzibą starostów królewskich i gościł m.in. Kazimierza Jagiellończyka, Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Jana III Sobieskiego. W latach 1796–1804, na polecenie króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II, warownię niemal całkowicie rozebrano, a cegłę zużyto na budowę cytadeli i więzienia.

Wieża ocalona przez królową

Klimek przetrwał rozbiórkę — według tradycji na osobiste życzenie królowej pruskiej Luizy, która w 1806 roku zatrzymała się w Grudziądzu w czasie ucieczki przed Napoleonem. Rok później górna część wieży ucierpiała podczas francuskiego oblężenia twierdzy. W 1839 roku miasto wydzierżawiło wzgórze i założyło na nim park, a wieża stała się punktem widokowym i symbolem Grudziądza. Na przełomie XIX i XX wieku odkopano zamkową studnię o głębokości 50 m i zbudowano tarasy od strony ul. Podgórnej. 5 marca 1945 roku niemieccy żołnierze wysadzili Klimka. Z inicjatywy społecznego komitetu w latach 2006–2007 odsłonięto podstawę wieży, a jej rekonstrukcję ukończono w 2014 roku.

Co zobaczyć

• Wieżę Klimek — ceglaną, cylindryczną, z tarasem widokowym na szczycie.
• Trwałą ruinę zamku — fundamenty odsłonięte w czasie badań archeologicznych prowadzonych od 2008 roku, m.in. relikty skrzydła południowego z kaplicą i refektarzem oraz piwnice ze sklepieniami krzyżowymi.
• Panoramę doliny Wisły i grudziądzkich spichrzy z platformy widokowej.
• Mury kurtynowe od strony ulic Zamkowej i Tkackiej oraz parkowe tarasy z lat 1901–1902.

Ciekawostki

W kaplicy zamkowej znajdował się słynny Poliptyk Grudziądzki z końca XIV wieku — malowany ołtarz skrzydłowy. W 1338 roku część zabudowań od strony Wisły osunęła się do rzeki, co pokazuje, jak stromy jest stok. W latach 1936–1939 z wieży rozbrzmiewał hejnał grudziądzki skomponowany przez kpt. Stanisława Szpuleckiego. Na zamku bywali też król szwedzki Karol X Gustaw i car Piotr Wielki.

Tripto podpowiada

Teren Góry Zamkowej i wieży udostępnia Muzeum w Grudziądzu, bezpłatnie i bez zapisów. Według strony muzeum wzgórze jest otwarte od listopada do lutego w godz. 9:00–16:00, w marcu i październiku 9:00–18:00, a od kwietnia do września 9:00–20:00. Na obejście ruin i wejście na wieżę zaplanuj 45–60 minut. Najładniejsze światło nad Wisłą jest późnym popołudniem, gdy słońce zachodzi nad doliną. Wzgórze leży na północ od Starego Miasta, przy ulicach Spichrzowej, Ratuszowej i Zamkowej, więc łatwo połączyć je ze spacerem do spichrzy i do muzeum przy ul. Wodnej.