Kościół Wniebowzięcia NMP (fara) w Chełmnie

Chełmno nazywa się miastem zakochanych, a powód leży w farze: w gotyckim kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny przechowywane są relikwie św. Walentego. Sam kościół zasługuje na wizytę niezależnie od walentynek. To jedna z najbardziej jednolitych gotyckich świątyń Pomorza, wzorzec dla katedry w Królewcu, z gotyckimi figurami apostołów i tarasem widokowym na wieży.

Historia: szybka budowa i niedokończona wieża

Kościół zbudowano prawdopodobnie w latach 1280–1320, w dwóch fazach. Najpierw powstało prezbiterium i północna nawa boczna, potem cały korpus z wieżą północną. Wieży południowej nigdy nie dokończono, dlatego fasada zachodnia, planowana jako symetryczna, ma dziś jedną wieżę. W kolejnych wiekach nie przeprowadzono przebudów, które zatarłyby gotycki charakter, dobudowano tylko kaplice: Matki Bożej Bolesnej (1560), Bożego Ciała (koniec XVII wieku) i kruchtę południową (1706).

Fara jest najokazalszą z siedmiu zachowanych świątyń Chełmna, a budowniczowie katedry w Królewcu wzorowali się właśnie na niej.

Na co zwrócić uwagę

• Figury apostołów na filarach nawy głównej i rzeźbione zworniki sklepień – wysokiej klasy gotycka rzeźba.
• Malowidło św. Krzysztofa z końca XIV wieku w nawie bocznej, częściowo przykryte późniejszą barokową wizją Boga.
• Gotlandzką chrzcielnicę o późnoromańskich formach, wykonaną około 1350–1375 roku.
• Kaplicę Matki Bożej Bolesnej z obrazem koronowanym 22 maja 1754 roku za zgodą papieża Benedykta XIV i srebrnymi plakietkami wotywnymi z XVII–XVIII wieku.
• Kaplicę Bożego Ciała z rzeźbionym wystrojem z Elbląga z lat 1685–1695.
• Ołtarz z relikwiami św. Walentego, odnowiony w latach 2007–2008.
• Epitafia z XVI–XVIII wieku, w tym portret trumienny Marcina Kossendy z 1705 roku.

Z zewnątrz zwróć uwagę na poprzeczne dwuspadowe dachy nad nawami bocznymi zakończone trójkątnymi szczytami – rozwiązanie typowe dla ziem państwa zakonnego.

Ciekawostki

Gotyckie witraże ze wschodniego okna prezbiterium, z lat około 1370–1390, w XIX wieku przeniesiono do zamku w Malborku; dziś są w Muzeum Okręgowym w Toruniu. W 2012 roku spod posadzki nawy głównej wydobyto na światło renesansową płytę nagrobną z wizerunkiem dwóch osób.

Tripto podpowiada

Fara stoi przy południowo-wschodnim narożniku rynku i od niej wielu turystów zaczyna zwiedzanie Chełmna. Na wnętrze zaplanuj 30–45 minut, dłużej, jeśli wejdziesz na taras widokowy na wieży, skąd widać całe Stare Miasto. Najwięcej dzieje się w okolicy 14 lutego, gdy miasto obchodzi święto patrona zakochanych. Godziny udostępniania kościoła i wieży sprawdź w informacji turystycznej w ratuszu.