Stary Fordon

Stary Fordon to dawne miasteczko nad Wisłą, od 1973 roku część Bydgoszczy – z kameralnym rynkiem, kościołami, zabytkową synagogą i widokiem na kratownicowy most fordoński. Wygląda zupełnie inaczej niż wielkomiejska Bydgoszcz: niskie kamienice, brukowane uliczki i bliskość rzeki. Po rewitalizacji rynku i ulic to dobre miejsce na niespieszny spacer.

Historia: miasto celników nad Wisłą

Miasteczko powstało w XIV wieku, gdy przeniosła się tu ludność ze zrujnowanego grodu Wyszogród; nazwa Fordon pojawia się w źródłach od 1409 roku. Według jednego z wyjaśnień pochodzi od podatku wodnego zwanego „fordonem” albo „czwartym groszem”, pobieranego przy dawnej przeprawie. W XV wieku działała tu komora celna, a od 1594 roku królewska komora celna Zygmunta III Wazy – każdy statek płynący Wisłą musiał przybić do brzegu i uiścić opłatę.

Przez stulecia Fordon był samodzielnym miasteczkiem z portem rzecznym, a od 1893 roku także z mostem. Do 1973 roku, gdy włączono go do Bydgoszczy, liczył około 8,5 tysiąca mieszkańców. Dziś osiedle zamieszkuje około 9 tysięcy osób i jest najstarszą częścią dużej dzielnicy Fordon.

Co zobaczyć

• Rynek – po rewitalizacji oddany do użytku 3 czerwca 2022 roku (koszt ponad 7 mln zł); w latach 2018–2019 przebudowano też okoliczne ulice, m.in. Bydgoską, Mączną, Przy Bóżnicy i Piekary.
• Synagogę przy ul. Bydgoskiej – według badań dendrochronologicznych więźbę dachu wykonano w 1827/1828 roku, po pożarze miasta, który strawił poprzednią drewnianą bóżnicę. W XX wieku budynek służył jako kino.
• Kościół św. Mikołaja i kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty.
• Mural „Brama/Gate” z 2018 roku na murach zakładu karnego, autorstwa Tomasza Pobiedzińskiego, z łacińskim napisem „Bonus intra, melior exi” – „Dobrym wejdź, lepszym wyjdź”.
• Most fordoński – kratownicowy most kolejowo-drogowy o długości 1005 m, oddany w 1893 roku według projektu Georga Christopha Mehrtensa. Powstał ze względów strategicznych, by połączyć Rzeszę z Prusami Wschodnimi z pominięciem twierdzy Toruń.

Tripto podpowiada

• Czas: na spacer po rynku, uliczkach i nadwiślańskim brzegu zaplanuj 1–1,5 godziny.
• Dojazd pociągiem: na stacji Bydgoszcz Fordon zatrzymują się pociągi w kierunku Bydgoszczy Głównej, Chełmży i Torunia Głównego; po przerwie trwającej 8 lat pociągi wróciły tu we wrześniu 2008 roku.
• Autobusem: przez osiedle kursują m.in. linie 65, 81, 82 i 40 (do Ostromecka) – aktualny rozkład sprawdź u przewoźnika.
• Samochodem: w Starym Fordonie krzyżują się droga krajowa nr 80 i wojewódzka nr 256; parkuj na ulicach wokół rynku.
• Uwaga: uliczki są brukowane i miejscami nachylone – z wózkiem przejdziesz, ale nie wszędzie wygodnie.