Cytadela w Grudziądzu

Cytadela w Grudziądzu jest główną częścią Twierdzy Grudziądz — pruskich fortyfikacji nad skarpą Wisły, około 1,5 km na północ od centrum. Budowę rozpoczęto w 1776 roku z rozkazu Fryderyka II, a zakończono w 1789 roku. Obiekt nadal należy do wojska, więc nie działa jak muzeum z codziennym dostępem.

Twierdza i oblężenie w 1807 roku

Twierdza miała chronić nowo przyłączone ziemie i przeprawę przez dolną Wisłę. W 1807 roku była od stycznia blokowana przez wojska francusko-polskie. Obrona pod dowództwem generała Wilhelma de Courbiere trwała do grudnia, mimo pokoju w Tylży podpisanego 9 lipca. To jej najsłynniejszy wątek historyczny.

Co zachowało się w cytadeli

Zachowały się donżon z wałami i kazamatami, Wielki Magazyn, dawna komendantura, pięć bastionów, cztery raweliny, chodniki przeciwminowe i sucha fosa. W XIX wieku cytadela była więzieniem politycznym dla ponad 200 żołnierzy Powstania Listopadowego; w latach 1838–1839 więziono tu poetę Fritza Reutera.

Zwiedzanie i praktyczne informacje

Wnętrza nie są codziennie dostępne. W sezonie 2026 akcja „Zdobywca Cytadeli” działa w soboty 9 maja–26 września: zbiórka do 10:50 przy bramie głównej (ul. Czwartaków 3), wejście o 11:00, czas zwiedzania około 2,5 godziny, bilety 25/20 zł. Wymagany jest polski dokument; przydadzą się latarka i solidne obuwie, a osoby do 16 lat muszą być z dorosłym. Inny termin 1 kwietnia–11 listopada wymaga rezerwacji i zgody wojskowej przez RAWELIN (rawelin.gdz@wp.pl); cudzoziemcy zgłaszają się co najmniej 7 dni roboczych wcześniej. Sprawdź aktualne zasady.