Główny Szlak Świętokrzyski

Czerwony szlak z Gołoszyc do Kuźniak to kręgosłup pieszej turystyki w Górach Świętokrzyskich: przechodzi przez Łysicę i Łysą Górę, gołoborza, Święty Krzyż i Świętą Katarzynę, a po drodze mija siedem rezerwatów przyrody. Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego uchodzi za jeden z trzech głównych szlaków górskich w Polsce. Jego historia sięga 1926 roku.

Historia: od Kielc do Nowej Słupi

W 1926 roku Edmund Massalski i Kazimierz Kaznowski wyznakowali pierwszy szlak w Górach Świętokrzyskich – z Kielc do Nowej Słupi. Po wielu zmianach na początku lat 60. XX wieku powstał najdłuższy ciąg wycieczkowy regionu, w całości oznakowany kolorem czerwonym, między Kuźniakami a Gołoszycami. W 1983 roku, z okazji jubileuszu 75-lecia organizacji turystycznej, szlak otrzymał imię Massalskiego – pedagoga, społecznika i krajoznawcy, który przez lata popularyzował wędrówki po regionie.

Trasa zmieniała przebieg także później. Dawniej czerwone znaki prowadziły grzbietem Łysogór od Przełęczy św. Mikołaja do Przełęczy Huckiej; od 1 lipca 1977 roku szlak obchodzi środkową, najcenniejszą przyrodniczo część pasma przez Kakonin i Hutę Podłysicę.

Ile to kilometrów

Źródła podają różnie: obecna długość szlaku to około 93 km (93,0 lub 93,1 km), a w starszych opisach można spotkać liczbę 105 km – trasa była kilka razy korygowana. Licząc od Gołoszyc, najważniejsze punkty leżą mniej więcej tak: Góra Szczytniak (11,5 km), Góra Jeleniowska (16 km), Święty Krzyż (23,4 km), Huta Szklana (25,6 km), Święta Katarzyna (39 km), Masłów (52,6 km), Tumlin (68,5 km) i Barania Góra (82,5 km).

Co zobaczyć po drodze

• Łysica – najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich, jeden ze szczytów Korony Gór Polski. Ma 614 m n.p.m. (według dokładnego pomiaru 613,3 m), a drugi wierzchołek, Agata, ma 613,96 m. Na grzbiecie są wychodnie skalne i gołoborza – pola bloków piaskowca kwarcytowego.
• Łysa Góra (595 m) z sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego, galerią widokową na gołoborzu i Muzeum Przyrodniczym Świętokrzyskiego Parku Narodowego.
• Kapliczka i źródełko św. Franciszka w Świętej Katarzynie – kapliczkę bracia bernardyni zbudowali w 1641 roku; woda ma stałą temperaturę około 7°C i zimą nie zamarza.
• Kapliczka św. Mikołaja na grzbiecie – pierwszą postawiono w 1876 roku, obecna zastąpiła spaloną w 1996 roku.
• Rezerwaty: m.in. Małe Gołoborze, Szczytniak, Góra Jeleniowska, Kamienne Kręgi na Górze Grodowej, Barania Góra i Perzowa Góra.

Ciekawostki

Nazwa wsi Kakonin ma pochodzić od świętokrzyskiego zbójnika Kaka, lokalnego odpowiednika Janosika. Na zboczach Łysogór w XVII i XVIII wieku działały huty szkła – stąd nazwy Huta Szklana, Huta Podłysica czy Stara Huta. Od stycznia 2016 roku można zdobywać odznakę za przejście całego Głównego Szlaku Świętokrzyskiego.

Tripto podpowiada

Szlak ma liczne strome podejścia i zejścia, więc nawet krótsze odcinki wymagają podstawowego doświadczenia w turystyce pieszej i dobrych butów; całość najlepiej podzielić na 3–4 dni. Oba końce są przy przystankach autobusowych (Gołoszyce i Kuźniaki), a w okolicach Masłowa, Dąbrowy i Miedzianej Góry szlak mija przystanki komunikacji miejskiej z Kielc. W granicach Świętokrzyskiego Parku Narodowego przez cały rok obowiązuje opłata za wstęp: 11 zł (ulgowy 5,50 zł, stan na październik 2026), a galeria widokowa na gołoborzu ma osobny bilet. Najpiękniejszy jednodniowy odcinek to Święta Katarzyna – Łysica – Huta Szklana – Święty Krzyż.