Kościół cmentarny pw. św. Walentego w Woźnikach

Na cmentarzu w Woźnikach, z dala od rynku, stoi niewielki drewniany kościół z wysmukłą wieżyczką. To miejsce, od którego zaczęła się historia parafii: pierwszy kościół św. Walentego wzmiankowano tu już w 1490 roku, na tzw. staromieściu w pobliżu grodziska. Obecną świątynię zbudowali mieszczanie w 1696 roku. Dziś to kościół cmentarny, który ożywa głównie latem.

Historia: od parafii do kaplicy cmentarnej

Woźniki pojawiają się w dokumencie biskupa krakowskiego Fulka z 1206 roku, a pierwszym znanym kościołem parafii był właśnie drewniany kościół św. Walentego. Po lokacji miasta, jeszcze przed 1386 rokiem, powstał murowany kościół św. Katarzyny, który w połowie XV wieku przejął rolę świątyni parafialnej. Drewniany kościół na staromieściu odbudowano w 1696 roku na miejscu poprzedniego, a w 1702 roku dostawiono kruchtę.

Gdy farę św. Katarzyny strawił pożar miasta pod koniec XVIII wieku, św. Walenty na pewien czas znów pełnił funkcję kościoła parafialnego. Potem został kościołem cmentarnym. W 1901 roku Oskar Kowalewski pokrył wnętrze dekoracją malarską z motywami ornamentalnymi i figuralnymi; wtedy też wymieniono ołtarz św. Walentego. Od 2000 roku trwają prace konserwatorskie: wymieniono gonty i podłogę, odnowiono polichromię i ołtarz.

Co zobaczyć

• Bryła zrębowa na planie prostokąta, zamknięta trójbocznie, bez wydzielonego prezbiterium, z zakrystią od północnego wschodu i kruchtą od zachodu.
• Gontowy dach i smukła, ośmioboczna wieżyczka z latarnią i baniastym hełmem.
• We wnętrzu z płaskim stropem: ołtarz św. Walentego z około 1901 roku, polichromia Kowalewskiego i ambona z dekoracją z papier mâché.
• Na cmentarzu, w sąsiedztwie kościoła, grób Józefa Lompy – znanego górnośląskiego poety i nauczyciela.

Tripto podpowiada

Wnętrze zwykle jest zamknięte. Najpewniej zobaczysz je od lipca do końca września, gdy niedzielna msza o 17:00 odprawiana jest właśnie w kościele św. Walentego. Poza tym terminem dostęp warto ustalić z parafią św. Katarzyny (tel. 34 357 30 02). Z zewnątrz kościół obejrzysz o każdej porze, gdy cmentarz jest otwarty – wystarczy 20–30 minut. Kościół leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego, więc łatwo połączyć go z innymi drewnianymi świątyniami regionu.