Kościół św. Katarzyny w Woźnikach

Wieża kościoła św. Katarzyny – kwadratowa u dołu, ośmioboczna u góry, z baniastym hełmem – wyznacza środek Woźnik, jednego z najstarszych miasteczek Górnego Śląska. Świątynię wzniesiono z łamanego wapienia, a jej mury pamiętają protestantów, wielki pożar miasta i niemal dwie dekady odbudowy.

Historia: kamienny kościół w miejscu drewnianego

Parafia w Woźnikach istnieje od XIII wieku, a pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1347 i 1490 roku. Jeszcze w 1569 roku świątynia była drewniana i kryta gontem. W latach 1607–1608 na jej miejscu wzniesiono kościół murowany, wykorzystując pozostałości starszej budowli. W XVI wieku, w czasie reformacji, kościół użytkowali luteranie; według przekazów dobudowali wtedy boczne kaplice, z których jedna miała służyć jako krypta właścicieli Woźnik, rodu Kamieńców.

Źródła różnią się co do daty katastrofy: kościół spłonął w 1789 albo w 1798 roku, kiedy pożar strawił niemal całe miasto. Odbudowa rozpoczęła się w 1811 roku, a według niektórych źródeł trwała do 1829 roku. Późniejsze przebudowy zatarły część cech stylowych – dziś bryła łączy gotycki rodowód z renesansowymi i barokowymi przekształceniami.

Co zobaczyć

• Wieża – dwuczłonowa, zwieńczona baniastym hełmem; elewacje są niemal pozbawione dekoracji, poza schodkowymi gzymsami.
• Kartusz herbowy – nad głównym wejściem, na elewacji zachodniej, z tarczami fundatorów. Pod nim był niegdyś drugi kartusz, prawdopodobnie z inskrypcją lub datą budowy.
• Wnętrze – ołtarz główny w złoconej, barokizującej oprawie oraz zabytkowe wyposażenie objęte ochroną konserwatorską.
• Organy – zbudowane w 1908 roku przez firmę Schlag & Söhne ze Świdnicy; w szafie organowej zachowały się odręczne zapiski z remontów.

Ciekawostki

W 1902 roku w parafii zamieszkały siostry służebniczki śląskie, które założyły dobroczynny zakład św. Filomeny – opiekowały się chorymi i prowadziły ochronkę dla dzieci. Przy kościele stoi kaplica św. Jana Nepomucena, a kilkadziesiąt metrów dalej, na rynku, pomnik Józefa Lompy, który ostatnie lata życia spędził w Woźnikach.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy Rynku, więc łatwo połączyć go ze spacerem po rynku i wizytą przy drewnianym kościele św. Walentego, na cmentarzu około kilometra na południe, gdzie jest grób Lompy. Wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństw. Na samą świątynię wystarczy 20–30 minut.