Kościół Św. Barbary w Koziegłowach

Z zewnątrz kościół św. Barbary w Koziegłowach wygląda skromnie: murowane ściany, gontowy dach i barokowa wieżyczka. Jego bryła kryje jednak nietypową historię — dzisiejsza nawa to dawny szpital dla ubogich, a pierwotny kościółek zamieniono w prezbiterium. W środku czeka renesansowy, bogato złocony ołtarz z obrazem patronki, który już dawne opisy chwaliły jako dzieło „bardzo dobrego pędzla”.

Historia: kościół przy przytułku

Świątynię razem z przytułkiem dla ubogich ufundowali Stanisław Kawiecki i jego żona Barbara z Przerębskich (zm. 1679). Prebendę św. Barbary erygowano w 1670 roku z zapisem 7000 złotych, a kościół konsekrował Mikołaj Oborski, biskup pomocniczy krakowski. Od południa do świątyni przylegał szpital z własnym funduszem, ziemią i zabudowaniami gospodarczymi; jego finansami zarządzał dozór parafialny z wójtem gminy na czele.

Około 1863 roku szpital przemianowano na przytułek, czyli dom schronienia dla kalek i starców. Część szpitalna przetrwała, ale straciła dawną funkcję — do 1990 roku odbywały się w niej lekcje katechezy. Później budynek poszpitalny, stojący w przedłużeniu kościoła, przebudowano na nawę, a dawny kościółek stał się prezbiterium. W 1994 roku całość odnowiono i ogrodzono.

Co zobaczyć

• Ołtarz główny — renesansowy, bogato złocony, z czterema kolumnami i obrazem św. Barbary.
• Chór muzyczny wsparty na dwóch żłobkowanych kolumnach.
• Sklepienie kolebkowe (beczkowe) we wnętrzu.
• Barokowa wieżyczka na gontowym dachu — najlepiej widoczna od strony ulicy.
• Bryła kościoła wydłużona o dawny szpital: z bliska widać, gdzie kończy się pierwotna świątynia.
• Miejsce dawnego cmentarza przykościelnego, poświęconego 12 grudnia 1805 roku przez ks. Marcina Siemińskiego, komisarza biskupa wrocławskiego; chowano tu zmarłych, dopóki nie urządzono nowego cmentarza za miastem.

Ciekawostki

Nazwa miasta pochodzi od przezwiska „Kozia Głowa”, a według tradycji osadę założył rycerz Drogosław, w którego herbie widniały głowy trzech kozłów. Miasto należało przez wieki do Księstwa Siewierskiego biskupów krakowskich, co tłumaczy, dlaczego kościół św. Barbary konsekrował biskup z Krakowa.

Tripto podpowiada

Kościół stoi w północno-zachodniej części miasta, między ulicami Częstochowską i 3 Maja, kilka minut spacerem od Rynku. To filia parafii św. Marii Magdaleny bez stałych godzin otwarcia — nabożeństwa odprawia się tu w dzień św. Barbary, 4 grudnia, i to najpewniejszy termin, by zobaczyć wnętrze; w inne dni o wejście warto zapytać w parafii. Na samą świątynię wystarczy 15–20 minut.

Przy okazji zajrzyj do kościoła parafialnego św. Marii Magdaleny z gotyckim prezbiterium, gdzie w latach 1973–1977 konserwatorzy odkryli dwuwarstwową polichromię: renesansową, a pod nią starszą, gotycką. Kilka kilometrów dalej, w Cynkowie, stoi drewniany kościół św. Wawrzyńca z 1631 roku. Koziegłowy leżą przy drodze krajowej nr 91 z Częstochowy do Siewierza; na zachód od miasta biegnie autostrada A1.