Dawna granica zaborów w Borzykowie

Na polach pod Borzykowem stoją pasiaste słupy graniczne i drewniane budki z rzeźbionymi strażnikami – zrekonstruowane przejście na granicy, która przez ponad sto lat dzieliła Wielkopolskę na część pruską i rosyjską. Linia wytyczona po kongresie wiedeńskim w 1815 roku biegła tędy aż do odzyskania niepodległości. Dziś najlepiej widać ją nie z ziemi, lecz z góry: w kształcie pól, który zmienia się dokładnie na dawnej granicy.

Granica, która została w krajobrazie

Tablica przy rekonstrukcji ujmuje to krótko: 103 lata istnienia granicy odcisnęły trwałe piętno na wielkości i kształcie pól. Po dawnej stronie pruskiej dominują duże, zwarte działki, a po rosyjskiej – długie i wąskie pasy. Różnica wynika z odmiennych zasad scalania i rozmierzania gruntów w obu państwach i jest wyraźna na zdjęciach satelitarnych do dziś. Lokalne opisy podkreślają też, że w tej okolicy granica Imperium Rosyjskiego wysuwała się szczególnie daleko na zachód.

Co zobaczyć na miejscu

• Rekonstrukcję przejścia granicznego – pasiaste słupy i budki wartownicze z drewnianymi figurami strażników.
• Tablice ekomuzeum z mapami i zdjęciami, które pokazują przebieg granicy i jej ślad w polach.
• Kamień graniczny z czasów zaborów, wymieniany przez sołectwo wśród pamiątek historycznych wsi.
• Ścieżkę rowerową wzdłuż dawnej granicy prusko-rosyjskiej, prowadzącą w stronę Pyzdr.

Mieszkańcy traktują to miejsce jako wizytówkę Borzykowa i plac spotkań. W strategii sołectwa przejście opisano jako „rekonstrukcję-skansen” na dawnej granicy między cesarstwami rosyjskim i niemieckim.

Tripto podpowiada

To przystanek na 15–30 minut, nie muzeum z biletami i godzinami otwarcia. Najwięcej da połączenie go z rowerem: ścieżka wzdłuż dawnej granicy pozwala przejechać kawałek linii, która przez stulecie oddzielała dwa światy. Nie wchodź na uprawne pola w poszukiwaniu śladów granicy – najlepiej oglądać je na mapie satelitarnej w telefonie, stojąc przy rekonstrukcji. Borzykowo leży w gminie Kołaczkowo w powiecie wrzesińskim, a po wizycie warto zjechać do Pyzdr nad Wartą z domem podcieniowym i dawnym klasztorem franciszkanów.