Wiatrak holenderski w Pyzdrach

W 2021 roku murowany wiatrak z Pyzdr wygrał ogólnopolski konkurs „Zabytek Zadbany” w kategorii zabytków techniki. Holender z 1903 roku przy ul. Wrocławskiej jeszcze kilka lat wcześniej był w prywatnych rękach. Dziś należy do gminy, opiekuje się nim muzeum, a w wybrane weekendy jego mechanizmy znów się obracają.

Historia: od prywatnego młyna do nagrody

Wiatrak zbudowano w 1903 roku; dokumenty gminy wskazują go jako przykład XX-wiecznej zabudowy przemysłowej Pyzdr. Do rejestru zabytków trafił 1 lutego 1969 roku, a w 1974 roku przeszedł remont. Przez lata pozostawał własnością prywatną; gmina zaplanowała jego zakup na 2019 rok i udostępnienie turystom. Kupno i renowację sfinansowano ze środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, a kilka miesięcy po zakończeniu prac obiekt zgłoszono do konkursu ministra kultury i Generalnego Konserwatora Zabytków – z sukcesem.

Co zobaczyć

W odróżnieniu od drewnianych koźlaków, typowych dla wsi wielkopolskich, holender ma nieruchomy, murowany korpus, a obraca się tylko jego górna część ze śmigami. Pyzdrski wiatrak stoi na ceglanym cokole, na planie koła, i ma trzy kondygnacje nakryte kopulastym dachem. Okna i drzwi zamknięto łukami odcinkowymi, a klatka schodowa prowadzi od strony południowej. W środku stoją słupy, które podtrzymują stropy i urządzenia mechaniczne – zachowała się część urządzeń młynarskich z 1903 roku.

Tripto podpowiada

Wiatrak jest otwarty w sezonie, od 1 maja do 30 września, w soboty i niedziele w godz. 13:00–17:00. Najlepiej przyjechać w pierwszy weekend miesiąca – wtedy o 15:00 na kwadrans uruchamiane są urządzenia wiatraka. Poza sezonem pytaj o możliwość wizyty w Muzeum Regionalnym Ziemi Pyzdrskiej (ul. Kaliska 25A, tel. 63 220 57 33). Na zwiedzanie wystarczy 30–45 minut. W Pyzdrach warto też zajrzeć do drewnianego domu podcieniowego przy Rynku z 1768 roku – oddziału muzeum nagrodzonego w tym samym konkursie rok później – oraz obejrzeć wielki mural historyczny na ścianie hali sportowej.