Zamek w Nidzicy

Zamek w Nidzicy ukończono wiosną 1409 roku, a już rok później, 12 lipca 1410, w drodze pod Grunwald zajęły go bez walki wojska polskie. Ta potężna ceglana warownia krzyżacka na wzgórzu nad miastem przetrwała pożary, Napoleona i bombardowanie w 1945 roku, a dziś mieści muzeum, hotel i restaurację. Uchodzi za jeden z najcenniejszych zabytków Mazur, a na jego dziedziniec można wejść bez biletu.

Historia: siedziba prokuratora

Zamek zbudowano na przełomie XIV i XV wieku jako siedzibę prokuratora krzyżackiego, czyli urzędnika zarządzającego okręgiem; główne skrzydło zachodnie ukończono w 1405 roku. Po zajęciu w 1410 roku Polacy zdobyli go ponownie w czasie wojny głodowej – 6 lipca 1414 roku, po ośmiu dniach oblężenia. W 1455 roku czescy zaciężni Jana Koldy z Žampachu odparli tu atak wojsk krzyżackich. W XVI wieku rozbudowano przedzamcze, a w 1784 roku spłonęło. Najwięcej szkód wyrządzili żołnierze francuscy stacjonujący tu z przerwami w latach 1806–1812.

Gregorovius i odbudowy

Przed całkowitą ruiną zamek uratował radca sądowy Ferdinand Timotheus Gregorovius, który w latach 1828–1830 przebudował go na siedzibę sądu, mieszkania i więzienie. Postawił warunek, by mieszkańcy wznieśli mu pomnik – stanął w parku zamkowym dopiero ponad 70 lat później. Jego syn, Ferdinand Gregorovius, urodzony w Nidzicy w 1821 roku, został cenionym historykiem średniowiecznego Rzymu. Zimą 1945 roku zbombardowany zamek spłonął, tracąc stropy i część murów. Pełną odbudowę z konserwacją malowideł przeprowadzono w latach 1961–1965.

Na co zwrócić uwagę

• Krużganki obronne biegnące na poddaszu w grubości murów, zarówno od zewnątrz, jak i od dziedzińca.
• Gotyckie freski z początku XV wieku w sali zamkniętej absydą oraz malowidło św. Weroniki adorowanej przez anioły w dawnym refektarzu.
• Duże ostrołukowe okna i ciemną cegłę na elewacji zachodniej.
• Wieże z dachami namiotowymi, ozdobione wnękami; w ich piwnicach mieściło się więzienie.
• Leciwy dąb rosnący w miejscu przedzamcza, które spłonęło w 1784 roku.

Co jest w zamku dziś

Zamek jest siedzibą Nidzickiego Ośrodka Kultury. Działają tu Muzeum Ziemi Nidzickiej z ekspozycją historyczną i etnograficzną, biblioteka, pracownia rzeźby, galeria Hieronima Surpskiego i Bractwo Rycerskie Komturii Nidzickiej, a także hotel i restauracja. Kompleks otacza gęsty XIX-wieczny park. Wstęp na przedzamcze i dziedziniec zamku wysokiego jest bezpłatny, a do muzeum płatny.

Tripto podpowiada

Na dziedziniec, muzeum i spacer wokół murów zarezerwuj 1–1,5 godziny. Godziny otwarcia muzeum i ceny biletów podawane w sieci są rozbieżne, dlatego przed przyjazdem sprawdź je w Nidzickim Ośrodku Kultury. Najładniejszy widok na zamek jest z parku poniżej wzgórza, zwłaszcza w popołudniowym świetle na ceglanej elewacji. Nocleg w zamku to dobra baza na wycieczki po południowych Mazurach, a w sezonie na dziedzińcu odbywają się różne wydarzenia plenerowe.