Jezioro Pluszne na Warmii

Jezioro Pluszne, oficjalnie Pluszne Wielkie, ma 52 m głębokości – niewiele mniej niż sąsiednie jeziora Łańskie (53,8 m) i Wulpińskie (54,6 m). Leży wśród Lasów Łańskich na Równinie Olsztynka, a jego wody są objęte strefą ciszy, więc zamiast warkotu motorówek słychać tu raczej żagle i wiosła. Pod powierzchnią kryje historie, o których nie mówią plażowe tablice: wraki samolotów z II wojny światowej i wyspę, która służyła za tarczę bombową.

Jezioro w liczbach

Pluszne ma 8,75 km długości, do 1,9 km szerokości i ponad 900 ha powierzchni. Linia brzegowa liczy 30 km i tworzy siedem półwyspów i zatok – największy półwysep to Waszeta. Długą i wąską zatokę zachodnią, od Zielonowa po Kołatek, bywa się nazywa Plusznem Małym, a wschodnią – Zatoką Księżycową. Średnia głębokość to 15 m, a jednometrowe płycizny, zwykle z piaszczystym dnem, zajmują niecałe 8% powierzchni. Wody odpływają kanałem Swaderki przez jezioro Poplusz i Marózkę do Łyny.

Na jeziorze są trzy wyspy. Największa, zalesiona, ma około 4,7 ha i leży naprzeciwko Plusk – archeolodzy znaleźli na niej ślady osady z wczesnej epoki żelaza i pozostałości dawnej osady nawodnej. Gmina Stawiguda podaje, że jezioro ma I klasę czystości i bardzo dobre warunki do windsurfingu.

Wojenne ślady pod wodą

Mała trzcinowa wysepka w południowej części jeziora była w czasie II wojny światowej celem dla betonowych bomb, zrzucanych przez niemieckie samoloty z pobliskiego lotniska w Gryźlinach. Stała na niej betonowa platforma, którą po wojnie rozebrano. Na dnie Plusznego i sąsiedniego jeziora Łańskiego płetwonurkowie znaleźli łącznie wraki czterech samolotów, w tym Junkersa Ju 87.

Pluski i reszta brzegu

Najwygodniejszą bazą są Pluski w gminie Stawiguda, około 20 km od Olsztyna. Wieś lokowano 19 sierpnia 1407 roku – trzy lata przed bitwą pod Grunwaldem – i z czasem zmieniła się w letnisko. Znajdziesz tu przystań, kąpielisko, wypożyczalnię sprzętu pływającego, smażalnię ryb, restauracje, hotel i szkółkę żeglarską. Przez jezioro biegła kiedyś granica Warmii, a nazwa akwenu pochodzi właśnie od wsi; przed 1949 rokiem nazywano je po niemiecku Gross Plautziger See. Plażę ma też Zielonowo nad zachodnią zatoką.

Tripto podpowiada

Na Plusznym obowiązuje strefa ciszy, a pływanie łodzią motorową wymaga specjalnego pozwolenia – to jezioro dla żeglarzy, kajakarzy, SUP-ów i wędkarzy (żyją tu m.in. sielawa, sieja, szczupak i węgorz). Kąpielisko w Pluskach jest niestrzeżone, więc pilnuj dzieci przy głębokiej wodzie. W lasach wokół Plusk gmina odnotowuje największe w Polsce skupisko storczyka tajęży i obecność żmii zygzakowatej – na leśnych ścieżkach patrz pod nogi. Najspokojniej jest wczesnym rankiem i poza szczytem wakacji.