Załęczański Park Krajobrazowy

Warta robi tu wielką pętlę, przecinając wapienne wzgórza Wyżyny Wieluńskiej, a na jej brzegach biją źródła, które pulsują, wyrzucając wodę na zmianę ze szczeliny i z dna starorzecza. Załęczański Park Krajobrazowy, utworzony 5 stycznia 1978 roku jako pierwszy taki park w centralnej Polsce, chroni ten fragment jurajskiego krajobrazu na 14 750 ha. To kierunek dla osób, które wolą kajak, rower i ciche ścieżki od tłumów w Ojcowie.

Krajobraz: Łuk Załęczański

Sercem parku jest Załęczański Łuk Warty – szerokie zakole rzeki – oraz dwa przełomy przez Wyżynę Wieluńską: Działoszyński i Krzeczowski. Większość parku leży w województwie łódzkim, a mniejsze fragmenty w opolskim i śląskim. Około 53% powierzchni to lasy, w większości sosnowe, ale z cennymi płatami świetlistej dąbrowy pod Niżankowicami i buczyny na południowym zachodzie. Licznie występują zjawiska krasowe: leje, suche doliny i jaskinie.

Jaskinie i pomniki przyrody

Na Górze Zelce, w rezerwacie „Węże”, znajduje się kilkanaście jaskiń, m.in. Stalagmitowa (110 m korytarzy), Niespodzianka i trzypoziomowa Za Kratą. Najdłuższa w okolicy jest jaskinia Szachownica I na Krzemiennej Górze, z ok. 600 m korytarzy. Warto odszukać pomniki przyrody:

• Granatowe Źródła – jedyne na Jurze pulsujące, terasowe źródła krasowe,
• Górę Świętej Genowefy – najdalej wysunięty ostaniec Jury Wieluńskiej, ok. 1 km od Bobrownik,
• Żabi Staw – zbiornik zawieszony wysoko nad doliną Warty, z chronionymi grzybieniami północnymi,
• starorzecze Wronia Woda, czyli lokalne „warcisko”.

Przyroda i zabytki

Flora parku i otuliny liczy prawie 770 taksonów roślin naczyniowych, w tym rojnik pospolity, zanokcicę skalną i rosiczkę okrągłolistną. Odnotowano tu ok. 130 gatunków ptaków, m.in. zimorodka, dudka i tracza nurogęś, a nad Wartą żyją bobry i wydry. Z zabytków wyróżniają się dwa kurhany książęce z II–III wieku n.e. w Przywozie, drewniany młyn wodny w Kępowiźnie z lat 1910–1912 oraz dawne wapienniki koło Działoszyna. Tuż za granicami parku stoją drewniane kościółki typu wieluńskiego, m.in. w Popowicach, zbudowany bez użycia gwoździ.

Jak zwiedzać

Najlepiej na rowerze albo w kajaku. Trzy znakowane pętle rowerowe – „Przełomu Krzeczowskiego” (20,5 km), „Załęczańskim Łukiem Warty” (26,5 km) i „Nadwarciańskich Krajobrazów” (31,9 km) – prowadzą przez mosty na Warcie i większość atrakcji. Piesi mogą wybrać czerwony Szlak Jury Wieluńskiej z Wielunia przez Załęcze Wielkie do Działoszyna lub czarny szlak kurhanów książęcych. Kajakarze często płyną odcinkiem z Bobrownik do Załęcza Wielkiego (ok. 10 km).

Tripto podpowiada

Dobrą bazą jest Załęcze Wielkie, skąd startuje kilka ścieżek dydaktycznych. Na jeden dzień wybierz pętlę rowerową „Nadwarciańskich Krajobrazów”, która mija Wronią Wodę, Górę Świętej Genowefy, Żabi Staw i Granatowe Źródła. Jaskinie w rezerwacie „Węże” oglądaj od zewnątrz i nie wchodź do nich bez przygotowania i sprzętu, bo to chronione obiekty rezerwatu, a w parku żyje kilkanaście gatunków nietoperzy. Wiosną i wczesnym latem warto zabrać lornetkę, a na piaszczystych drogach leśnych lepiej sprawdzi się rower z szerszą oponą.