Strażnica Łutowiec

Na szczycie wapiennej skały Zamkowej w Łutowcu (gmina Niegowa) stała kiedyś niewielka średniowieczna warownia. Dziś zostały po niej resztki muru na wierzchołku ostańca i ledwie czytelne ślady wału oraz fosy u jego podnóża. To jedno z najbardziej zagadkowych umocnień Jury: nie wspominają o nim żadne średniowieczne dokumenty, a badacze do dziś spierają się, kto je zbudował.

Historia: trzy hipotezy o fundatorze

Sama wieś, w średniowieczu zwana Oltowcem, pojawia się w źródłach pod koniec XIV wieku – w 1399 roku, przy okazji sporu Elżbiety z Kruszyny z Krystynem z Koziegłów herbu Lis. Najstarsza hipoteza, której zwolennikiem był Bohdan Guerquin, łączy strażnicę z systemem warowni Kazimierza Wielkiego; miałaby ona wspierać pobliski zamek w Bobolicach. Inni datują ją na lata 1370–1391 i przypisują księciu Władysławowi Opolczykowi. Archeolog Czesław Hadamik, który badał wzgórze w latach 2005, 2006 i 2011, uważa natomiast, że był to niewielki zamek rycerskiego rodu Lisów z Koziegłów, wzniesiony najwcześniej pod koniec XIV wieku.

W XV wieku wieś należała do dóbr mirowskich: w 1445 roku przeszła w ręce Hińczy z Rogowa, a od 1487 roku należała do Myszkowskich. Warownia działała krótko i prawdopodobnie na przełomie XV i XVI wieku zaczęła popadać w ruinę. Gdy w okresie międzywojennym u podnóża skały wzniesiono dom mieszkalny, kamień z dawnych murów najpewniej posłużył jako budulec.

Co zobaczyć

Badania wykazały, że obiekt był dwuczłonowy. Na około 20-metrowej skale stał czworoboczny budynek, być może o formie wieży, a od południa przylegał do ostańca dolny dziedziniec otoczony murem obwodowym. Do części na skale można było dostać się tylko po linach lub drabinach. Z warowni pozostał odcinek muru grubości 0,6 m i długości 4,5 m; z dołu jest on słabo widoczny. Obiekt wpisano do rejestru zabytków 28 listopada 1988 roku (nr 45/88).

Tripto podpowiada

Skałę Zamkową najlepiej oglądać z łąki u jej podnóża – sama sylweta ostańca robi większe wrażenie niż relikty muru. Na szczyt da się wejść wyłącznie ze sprzętem wspinaczkowym, a zwietrzała skała i resztki murów są przez to narażone na zniszczenie, więc lepiej poprzestać na widoku z dołu. Wstęp na teren jest wolny. Na krótki postój wystarczy 20–30 minut, a Łutowiec dobrze łączy się z ruinami zamków w Mirowie i Bobolicach.