Kuesta Jurajska

Jadąc drogą wojewódzką nr 792 z Żarek w stronę Jaworznika, nagle widać, gdzie kończy się Jura. Wapienna wyżyna urywa się stromym progiem, a u jego stóp rozlewa się szeroka dolina górnej Warty. To kuesta jurajska – próg skalny, który ciągnie się od okolic Klucz koło Olkusza aż po Częstochowę, a najefektowniej wygląda właśnie między Żarkami a Jaworznikiem.

Geologia: twarda płyta na miękkim podłożu

Kuesta to asymetryczny grzbiet, który powstaje przez erozję lekko nachylonych warstw skał o różnej odporności. Na Jurze twarda płyta wapieni z jury środkowej i górnej opada łagodnie ku północnemu wschodowi i leży na miękkich, łatwo rozmywanych iłach. Tam, gdzie erozja „podcięła" iły, wapienie kończą się stromą krawędzią zwróconą ku południowemu zachodowi. Próg wznosi się nawet 70–80 metrów ponad dno pradoliny Warty i nie jest jednolitą ścianą – przecinają go liczne uskoki.

Laskowiec: najlepszy punkt widokowy

Kulminacją odcinka pod Żarkami jest wzgórze Laskowiec (ok. 390 m n.p.m.). Rozciąga się stąd szeroka panorama: białe jurajskie ostańce, dolina Warty, a na horyzoncie industrialne sylwetki Myszkowa i Zawiercia. Na szczycie stoją kamienne ruiny kościoła św. Stanisława, wzniesionego przed 1782 rokiem w miejscu przydrożnej kaplicy przy dawnym trakcie z Krakowa do Częstochowy. Od połowy XIX wieku świątynia jest ruiną; w latach 1982–1983 odgruzowano ją i odkryto pochówki z drugiej połowy XV wieku. Co roku 8 maja odprawia się przy niej mszę ku czci patrona.

Ciekawostki

• Przy punkcie widokowym ustawiono zegary słoneczne, które pokazują czas w Żarkach, a także w Nowym Jorku i Tokio.
• Stromy, nasłoneczniony próg przyciąga paralotniarzy, którzy startują z Laskowca do lotów nad doliną Warty.

Tripto podpowiada

Na Laskowiec dojedziesz bez trudu – przy drodze nr 792 (Żarki–Kroczyce) jest parking ze stołami i ławami, a ruiny i panorama są dostępne bezpłatnie. Na samo wzgórze wystarczy 30–45 minut. Najlepsze światło jest późnym popołudniem, gdy słońce oświetla dolinę Warty od zachodu. Wizytę łatwo połączyć z sanktuarium w Leśniowie i zabytkowym centrum Żarek.