Starorzecza w Stobrawskim Parku Krajobrazowym

Odra nie zawsze płynęła tam, gdzie dziś. Ślady jej dawnych zakoli to starorzecza – sierpowate jeziorka w dolinie rzeki, które zarządca Stobrawskiego Parku Krajobrazowego zalicza do jego najcenniejszych przyrodniczo miejsc. Na ich tafli rozety tworzy kotewka orzech wodny, roślina w Polsce ściśle chroniona, a nad wodą polują kanie i zimorodki.

Czym są starorzecza

Starorzecze to jezioro na dnie doliny rzecznej, będące fragmentem dawnego koryta, odciętym od obecnego nurtu wałem przykorytowym. Zwykle ma kształt sierpa, bo powstaje najczęściej wtedy, gdy rzeka przerwie szyję meandru i popłynie na skróty. Część starorzeczy jest efektem regulacji rzek. Z czasem takie zbiorniki zamulają się osadami z wezbrań i zarastają, aż zostaje z nich podmokłe zagłębienie z torfem – dlatego każde starorzecze to przyroda w ruchu.

Starorzecza w dolinie Odry

Park utworzono w 1999 roku na powierzchni ponad 60 tys. ha w północnej części województwa opolskiego. Jego południowa granica biegnie Odrą i Nysą Kłodzką, a najcenniejsze fragmenty leżą właśnie w dolinach rzek: wzdłuż Odry ciągną się lasy grądowe i łęgowe, podmokłe łąki oraz starorzecza porośnięte roślinnością wodną i bagienną. Obok kotewki rośnie na nich wodna paproć – salwinia pływająca. Z lotu ptaka dobrze widać, jak starorzecza w kształcie rogalika wcinają się w pola i łąki doliny.

Co można zobaczyć

• Kotewkę orzech wodny – jej rozety liści mają 15–50 cm średnicy, a owoce z kolcami przypominają kotwicę.
• Salwinię pływającą – drobną paproć unoszącą się na powierzchni wody.
• Ptaki: w parku do rozrodu przystępuje około 151 gatunków ptaków, m.in. kania ruda (symbol parku), kania czarna, bielik i orlik krzykliwy.
• Mozaikę doliny Odry: łęgi, grądy, podmokłe łąki i rozlewiska.

Ciekawostki

W latach 1870–1980 kotewka straciła w Polsce 82% znanych stanowisk, a na przełomie XX i XXI wieku znano ją tylko z około 40 miejsc, głównie w dorzeczu górnej Wisły oraz górnej i środkowej Odry. Starorzecza opolskiego odcinka Odry należą więc do jej ważnych ostoi. W ostatnich latach roślina odzyskuje część dawnych stanowisk.

Tripto podpowiada

Starorzecza nie są jedną atrakcją z parkingiem i kasą, tylko rozproszonymi zbiornikami w dolinie Odry. Najlepiej szukać ich z mapą, rowerem lub pieszo, polnymi drogami i wałami. Najciekawiej jest od późnej wiosny do końca lata, gdy rozwija się roślinność wodna i trwa okres lęgowy ptaków. Zabierz lornetkę i środek na komary, nie schodź z dróg w okresie lęgowym, a po wezbraniach Odry sprawdź, czy tereny w dolinie nie są podtopione.