Park w Pokoju

Park w Pokoju to zabytkowy park pałacowy we wsi Pokój w powiecie namysłowskim na Opolszczyźnie — jedno z najciekawszych założeń ogrodowych Śląska i główna atrakcja Stobrawskiego Parku Krajobrazowego. Przypomina o dawnym Carlsruhe, letniej rezydencji książąt wirtemberskich, z której nie przetrwał pałac, ale zostały barokowy ogród francuski, romantyczny park angielski, świątynka na wyspie, Śpiący Lew i tajemnicze ruiny w lesie. Po kilkuletniej rewaloryzacji park znów zachęca do długich spacerów.

Historia: Carlsruhe książąt wirtemberskich

W 1748 roku książę oleśnicki Karol Fryderyk Wirtemberski wybrał tutejsze lasy na letnią rezydencję; wcześniej stał tu niewielki pałacyk myśliwski. Rozbudowę kontynuował jego syn, Karol Krystian Erdmann. Osadę rozplanowano na planie gwiazdy — na wzór niemieckiego Karlsruhe, stąd nazwa Carlsruhe — i ten układ ulic rozchodzących się promieniście od dawnego pałacu widać do dziś.

Pierwszy, drewniany pałacyk spłonął w 1751 roku; w 1752 roku wzniesiono murowaną rezydencję na planie kwadratu, a w 1779 roku dodano ośmioboczną wieżę. Pałac otaczało osiem oficyn. Na dworze książęcym w latach 1806–1807 działał kompozytor Carl Maria von Weber — dziś jego imię nosi festiwal muzyki w zabytkowych parkach i ogrodach. Po II wojnie światowej pałac wysadzono w powietrze, a park przez dziesięciolecia niszczał.

Prace przy ogrodzie trwały od drugiej połowy XVIII wieku: według gminy salon wodny zbudowano w latach 1776–1777, a park angielski powstał w latach 1780–1790.

Co zobaczyć w parku

• Ogród francuski z regularnym układem i herbaciarnią na wyspie otoczonej wodą.
• Świątynia Matyldy — rotunda na wyspie stawu, wzniesiona w latach 20. XIX wieku na cześć pierwszej żony księcia Eugeniusza.
• Śpiący Lew — żeliwny pomnik autorstwa Theodora Kalidego z 1863 roku, upamiętniający księcia Eugeniusza Wirtemberskiego.
• Salon wodny — romantyczna ruina na wysepce.
• Elizjum („Ciemne Ganki”) — ruiny rotundy z niszami, w których stały figury generałów.
• Postument pomnika Germanii z 1874 roku, rzeźba Fryderyka Wielkiego przy drodze do Opola oraz ruiny na Winnej Górze.
• Sosna wejmutka — pomnik przyrody liczący ok. 210 lat, o obwodzie ok. 500 cm.

W maju i czerwcu kwitną rododendrony, a wczesną wiosną dno lasu pokrywają zawilce.

Rewaloryzacja i zwiedzanie

Gmina, która przejęła park od Skarbu Państwa, przez około pięć lat prowadziła jego rewaloryzację: odtworzono ogród francuski i angielski, odnowiono ścieżki i pomniki, zabezpieczono salon wodny i herbaciarnię, powstał amfiteatr i pawilony edukacyjne. Według PAP od jesieni 2023 roku park był stopniowo udostępniany zwiedzającym. Cały kompleks ma ok. 40 ha części historycznej (z lasami prawie 200 ha), więc na spacer zaplanuj 2–3 godziny.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Park to teren otwarty; gmina nie publikuje godzin otwarcia ani cennika.
• Dla rowerzystów: przy salonie wodnym obowiązuje zakaz jazdy — rower trzeba prowadzić.
• Mały leśny parking znajduje się przy drodze do Opola, obok rzeźby Fryderyka Wielkiego.
• Kontakt: Urząd Gminy Pokój, ul. Sienkiewicza 8, tel. 77 469 30 80.
• Ścieżki są częściowo gruntowe; po deszczu przydadzą się solidne buty.

Dojazd i w okolicy

Pokój leży przy drodze z Opola do Namysłowa — z Opola dojedziesz w ok. pół godziny, z Wrocławia w ok. półtorej. W samej wsi zobacz barokowo-rokokowy kościół ewangelicki księżnej Zofii (1765–1775) i cmentarz z kryptą Wirtembergów. Okolica to Stobrawski Park Krajobrazowy z lasami i stawami — dobry teren na rower.