Kościół Św. Wawrzyńca w Dąbrowie

Na wzniesieniu w Dąbrowie, około 11 km na zachód od Opola, na skraju Borów Niemodlińskich, stoi kościół św. Wawrzyńca, częściowo otoczony kręgiem starych lip. Parafia należy do najstarszych udokumentowanych na Górnym Śląsku: miejscowego plebana – „Nicolaus plebanus in Dambrova” – wymieniają źródła z 1305 roku, a kościół pojawia się już w spisie uposażeń z lat 1303–1306. Obecna, późnorenesansowa świątynia pochodzi z początku XVII wieku i sąsiaduje z renesansowym zamkiem z tej samej epoki.

Historia: siedem wieków w źródłach

Wezwanie św. Wawrzyńca sugeruje, że pierwsza świątynia stała tu zapewne już w pierwszej połowie XIII wieku. W tzw. Rejestrze Ujazdu (Registrum Vyasdense), spisie uposażeń diecezji wrocławskiej sporządzonym w latach 1303–1306 za biskupa Henryka z Wierzbna, odnotowano, że kościołowi w Dąbrowie przysługiwał dochód z 12 włók we wsi Skarbiszów. Dąbrowa pojawia się też w rejestrze dłużników dziesięciny spisanym w latach 1335–1342 przez Galharda de Carceribus oraz w rejestrze świętopietrza z 1447 roku. Obecny kościół zbudowano na początku XVII wieku, zachowując fragmenty wcześniejszej świątyni – zdradzają je proporcje i skarpy nawy oraz prezbiterium. Przebudowy przyszły w latach 1822 i 1852, odnowienie w 1948 roku, a 24 lutego 1959 roku kościół wpisano do rejestru zabytków.

Co zobaczyć

• Zegar słoneczny na południowej ścianie nawy z datami 1822, 1852 i 1948 – kronikę remontów zapisaną na murze.
• Wieżę o trzech kondygnacjach z ośmiobocznym hełmem z latarnią i dzwonem z XVI wieku.
• Płaskorzeźbę Ukrzyżowania z początku XVII wieku nad arkadą kaplicy i kopułę kaplicy ze stiukami w motywy wstęg i muszli.
• Rokokową ambonę z 2. połowy XVIII wieku ze scenami kazania Mojżesza i św. Jana Chrzciciela oraz alegoriami wiary, nadziei i miłości.
• Klasycystyczne ołtarze z początku XIX wieku – w głównym figury świętych Piotra i Pawła.
• Późnorenesansową płytę nagrobną z 1. połowy XVII wieku z kartuszami herbowymi na zewnętrznej ścianie prezbiterium.

Ciekawostki

W 2005 roku parafia rozpoczęła obchody 700-lecia. Według informatora parafialnego najstarsza wzmianka pochodzi z 16 lipca 1305 roku, gdy ówczesny proboszcz Mikołaj wystąpił we Wrocławiu jako świadek w sprawie prawa patronatu kościoła w Psim Polu. Tuż obok stoi zamek z lat 1615–1617, który ufundował Joachim von Tschetschau-Mettich; w latach 1894–1897 przebudowali go Hochbergowie, książęta pszczyńscy, nadając mu dzisiejszy kształt. Kościół i zamek tworzą razem historyczne centrum wsi, będącej dziś siedzibą gminy Dąbrowa.

Tripto podpowiada

Kościół jest czynną świątynią parafialną i bywa otwarty przede wszystkim w czasie nabożeństw – poza nimi obejrzysz bryłę, zegar słoneczny i płytę nagrobną z zewnątrz. Na kościół wystarczy pół godziny, a z zamkiem i parkiem – około godziny. Dąbrowa leży przy linii kolejowej Opole – Wrocław, ze stacją Dąbrowa Niemodlińska, więc dotrzesz tu także pociągiem.