Rezerwat Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach

Według miejscowej legendy w lesie nad Białą stało kiedyś miasto, którego mieszkańców za występne życie zamieniono w kamień. Dziś zamiast domów są tu piaskowcowe skały o kształtach grzybów, baszt i ambon, wysokie nawet na 14 metrów – i noszą nazwy, które same opowiadają historię: Czarownica, Ratusz, Piramidy, Aligator, Baszta Paderewskiego. Rezerwat Skamieniałe Miasto zaczyna się kilkaset metrów od rynku w Ciężkowicach.

Jak powstały skały

Skały zbudowane są z gruboziarnistych piaskowców i zlepieńców ciężkowickich, które osadzały się na dnie oceanu Tetydy około 58–48 milionów lat temu. Po epoce lodowcowej wietrzenie wypreparowało z nich najbardziej odporne fragmenty, a obrywy i osuwiska przesunęły część bloków i przechyliły je od pionu. Proces trwa nadal – skały wciąż się zmieniają. W ścianach łatwo dostrzec warstwowanie i struktury osadowe, dlatego rezerwat jest też szkolnym przykładem geologii Karpat.

Historia ochrony

Przed II wojną światową skały stały na bezleśnym pastwisku gminnym, a w niektórych miejscach działały kamieniołomy – kamień szedł na nasypy kolejowe i domy. W 1931 roku uznano je za zabytek przyrody, a w 1974 roku utworzono rezerwat. Ma on 15,11 ha i składa się z jednej dużej i 11 mniejszych enklaw rozciągniętych od dna doliny Białej po szczyt wzgórza Skała (367 m). W 2019 roku wyznaczono wokół niego otulinę. Całość leży w Ciężkowicko-Rożnowskim Parku Krajobrazowym.

Co zobaczyć

• Czarownica i Ratusz – dwie skały nad Białą po drugiej stronie drogi, do których prowadzi kładka nad jezdnią.
• Grunwald – duża skała przy drodze, nazwana na 500-lecie bitwy pod Grunwaldem, w której walczyło siedmiu rycerzy z okolicy.
• Grupa Borsuka z Orłem, Pieczarkami, Grzybem i Piekiełkiem, a dalej Grzybek, Piramidy, Aligator, Pustelnia, Cyganka i Baszta Paderewskiego, nazwana na cześć kompozytora, którego dwór stoi po drugiej stronie rzeki w Kąśnej Dolnej.
• Skałka z Krzyżem, za którą szlak schodzi do Wąwozu Ciężkowickiego – jednego z najgłębszych na Pogórzu – i Wodospadu Czarownic.

Przyroda

W lesie dominuje sosna z dębami, a domieszkę tworzą lipa, grab i jodła. Rosną tu chronione storczyki i widłaki, a na skałach 83 gatunki porostów, w tym 16 rzadkich w Polsce. Niewielkie jaskinie i schroniska skalne służą za kryjówki nietoperzom – nockowi dużemu i podkowcowi małemu. Latem trafisz na pazia królowej czy jelonka rogacza.

Tripto podpowiada

Zwiedzanie zaczyna się przy parkingu około 1 km od rynku, przy drodze Tarnów–Ciężkowice–Gorlice. Przez rezerwat prowadzi niebieski szlak, a przy Wąwozie Harcerzy jest polanka z ławkami i stołami. Na pętlę ze skałami, wąwozem i wodospadem zarezerwuj 1,5–2 godziny i włóż buty z dobrą podeszwą – po deszczu ścieżki są śliskie. Wspinaczka i bouldering są w rezerwacie zakazane. Przy wejściu sprawdź, czy obowiązuje bilet wstępu. Po spacerze możesz odpocząć w parku zdrojowym w Ciężkowicach albo wybrać się na ścieżkę w koronach drzew w przysiółku Rakutowa, około 2,5 km od rynku.