Rynek Kościuszki w Białymstoku

Rynek Kościuszki w Białymstoku to centralny i najbardziej reprezentacyjny plac miasta — wydłużony, zamknięty dla ruchu samochodów deptak z barokowym ratuszem pośrodku, kawiarnianymi ogródkami i widokiem na wieże archikatedry. To naturalny punkt startowy zwiedzania stolicy Podlasia: kilka minut stąd jest pałac Branickich, a w samym ratuszu działa Muzeum Podlaskie. Warto przyjść także wieczorem, gdy podświetlona fontanna i ratusz tworzą najbardziej znany kadr Białegostoku.

Historia rynku

Początki placu sięgają XV wieku — powstał na skrzyżowaniu dróg do Suraża, Wasilkowa i Choroszczy. Ostateczny kształt nadano mu na początku XVIII wieku, a po dwóch wielkich pożarach w 1753 roku hetman Jan Klemens Branicki zadbał, by odbudowana zabudowa była murowana i harmonijna. Ratusz z wieżą zegarową wzniesiono w latach 1745–1761 według projektu Jana Henryka Klemma. Nigdy nie był siedzibą władz miejskich: mieścił kramy i halę targową, a z wieży strażacy obserwowali miasto.

Nazwę Kościuszki plac nosi od 1919 roku. Podczas okupacji sowieckiej, w 1940 roku, ratusz rozebrano, a w latach 1941–1944 zniszczeniu uległo całe śródmieście i większość kamienic przy rynku. Odbudowa trwała do 1958 roku; ratusz z wieżą zrekonstruowano w latach 1954–1958 według projektu Krystyny Chojnackiej. Ostatnia duża przebudowa w latach 2007–2008 zamieniła plac w deptak.

Co zobaczyć

• Ratusz — dziś siedziba Muzeum Podlaskiego z działem archeologii i galerią malarstwa polskiego.
• Kamieniczki ze sgraffito — pięć powojennych, historyzujących kamienic w zachodniej części placu ozdobiono w latach 70. XX wieku techniką sgraffito; warto przyjrzeć się scenom na fasadach.
• Fontanna — pierwszą zbudowano na rynku w 1892 roku, na obecne miejsce przeniesiono ją w 1959 roku.
• Fara i archikatedra — tuż przy wschodniej części placu stoją dwa połączone kościoły: stary kościół farny z lat 1617–1626, ufundowany przez Wiesiołowskich, i neogotycka archikatedra Wniebowzięcia NMP z lat 1900–1905 projektu Józefa Piusa Dziekońskiego, z wieżami o wysokości 72,5 m.
• Cekhauz i dawna austeria w pierzei północnej — w pierwszym mieści się Archiwum Państwowe, w drugim restauracja Astoria.
• Pomnik Józefa Piłsudskiego na placu.

Muzeum w ratuszu: godziny i bilety

Stan na październik 2026:

• 1 października–30 kwietnia: wtorek–niedziela 10:00–17:00,
• 1 maja–30 września: wtorek–niedziela 10:00–18:00,
• poniedziałki nieczynne; ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem.

Bilety: normalny 14 zł, ulgowy 7 zł, rodzinny 28 zł. W środy wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny. Kontakt: tel. 509 336 930, muzeum@muzeum.bialystok.pl.

Jak zwiedzać

Sam spacer po rynku z obejściem fary i katedry zajmie ok. 30–45 minut; z wizytą w muzeum — około półtorej godziny. Plac jest płaski i wyłożony kostką, dostępny o każdej porze. Najwięcej życia jest tu wieczorami i w weekendy, gdy działają ogródki.

Dla kogo i kiedy

Rynek to dobre miejsce na spokojny spacer z dziećmi — płaska nawierzchnia, ławki i fontanna sprawdzają się także z wózkiem. Miłośnicy historii powinni zajrzeć do muzeum w środę, gdy wystawy stałe są bezpłatne, a fotografowie — przyjść po zmroku. Ratusz jest też jednym z punktów białostockiego Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego.

Dojazd i w okolicy

Rynek leży w ścisłym centrum, około 1,5 km od dworca kolejowego, więc da się dojść pieszo; z Warszawy jeżdżą bezpośrednie pociągi. Spacerem dojdziesz do pałacu Branickich z ogrodem, Opery i Filharmonii Podlaskiej oraz ul. Lipowej z cerkwią św. Mikołaja.