Muzeum Podlaskie w Białymstoku

Białostocki ratusz nigdy nie był siedzibą władz miasta – od początku był halą targową z kramami. W 1940 roku władze sowieckie rozebrały go, by zrobić miejsce pod pomnik Stalina, a obecny budynek to powojenna rekonstrukcja, w której od 1958 roku działa Muzeum Podlaskie. W środku czeka galeria ponad 120 obrazów polskich malarzy z ostatnich 250 lat – od Bacciarellego po Boznańską, Malczewskiego i Witkacego.

Historia: ratusz, który był targowiskiem

Ratusz ufundował Jan Klemens Branicki jako architektoniczny akcent nowego rynku. W 1745 roku stanął parterowy budynek na planie kwadratu z dziesięcioma sklepami, w 1755 roku żydowscy kupcy dobudowali na własny koszt cztery narożne pawilony, czyli alkierze, a w 1761 roku powstała wieża, podwyższona w 1798 roku. Tak powstał rzadki w Polsce przykład ratusza alkierzowego. W 1772 roku mieściło się tu 48 kramów, w wieży urządzono izbę sądową i areszt, a w 1922 roku działało już ponad 100 sklepików.

Po rozbiórce w 1940 roku ratusza nie było przez ponad dekadę. Odbudowę rozpoczęto w 1953 roku według projektu Zofii Chojnackiej i zakończono w 1958 roku, od razu przeznaczając budynek na muzeum. Przy odbudowie dodano piwnice i połączono alkierze z częścią centralną łącznikami w miejscu dawnych arkad. Sama instytucja powstała w 1949 roku jako pierwsze muzeum regionalne w dziejach miasta, a nazwę Muzeum Podlaskie nosi od 2000 roku.

Co zobaczyć

• Galerię Malarstwa Polskiego – stałą ekspozycję ponad 120 dzieł, od drugiej połowy XVIII wieku po pierwsze dekady XX wieku.
• Obrazy z kręgu dworu Branickich i portrety Bacciarellego, Lampiego, Grassiego i Michałowskiego.
• Malarzy szkoły monachijskiej, z perłą kolekcji – „Wyjazdem powozem” Alfreda Wierusza-Kowalskiego.
• Prace Boznańskiej, Malczewskiego, Wyspiańskiego, Fałata i Stanisławskiego oraz płótna Witkacego.
• Wystawy czasowe i samą bryłę ratusza z czterema alkierzami na Rynku Kościuszki.

Ciekawostki

Zegar na wieży pojawił się w 1868 roku, a około 1898 roku wokół hełmu zamontowano metalową galeryjkę, z której strażacy Białostockiej Ochotniczej Straży Ogniowej wypatrywali pożarów. Muzeum Podlaskie to dziś największa instytucja muzealna regionu – poza ratuszem prowadzi m.in. Muzeum w Tykocinie w dawnej synagodze, Muzeum Ikon w Supraślu i Muzeum Wnętrz Pałacowych w Choroszczy.

Tripto podpowiada

Ratusz stoi przy Rynku Kościuszki 10, w samym centrum Białegostoku. Od 1 października do 30 kwietnia jest otwarty od wtorku do niedzieli w godz. 10:00–17:00, a od 1 maja do 30 września w godz. 10:00–18:00; w poniedziałki i niektóre święta jest zamknięty, a ostatnie wejście jest godzinę przed zamknięciem. Bilet normalny kosztuje 14 zł, ulgowy 7 zł, rodzinny 28 zł, a w środy wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny. Na galerię zarezerwuj około godziny. Po wizycie przejdź kilka minut do Pałacu Branickich – fundatora ratusza – i jego ogrodów.