Ruiny zamku w Ossolinie

Wiejska droga w Ossolinie schodzi w głęboki wąwóz, a nad nią przerzucony jest kamienny łuk. To wszystko, co zostało z jednej z najokazalszych rezydencji Sandomierszczyzny – zamku kanclerza Jerzego Ossolińskiego. Historia jego końca brzmi jak opowieść o skarbach, ale jest udokumentowana.

Historia: od warowni Toporczyków do kanclerskiej rezydencji

Pierwszą rycerską warownię na cyplu odciętym wąwozem zbudowali w XIV lub XV wieku Toporczykowie – ród, który w XVI wieku przyjął od wsi nazwisko Ossolińskich. Wspominał o niej Jan Długosz w 1456 roku. W 1621 roku zamek przejął Jerzy Ossoliński, późniejszy kanclerz wielki koronny, i w latach 1633–1640 zbudował na miejscu starej warowni nowy zamek na planie czworoboku: cztery trzykondygnacyjne skrzydła wokół niewielkiego dziedzińca, cylindryczną wieżę z kaplicą i attyki. Do zamku prowadził most arkadowy i wolnostojąca brama, a po drugiej stronie wąwozu leżało przedzamcze z własnymi murami i bastionami.

W XVIII wieku, przy częstych zmianach właścicieli, zamek popadał w ruinę. W 1816 roku jego ówczesny właściciel Antoni Ledóchowski kazał wysadzić go w powietrze, przypuszczalnie w nadziei na znalezienie ukrytych skarbów. Zostały cylindryczna wieża z resztkami attyki, most i brama mostowa, a ruiny przez lata służyły jako źródło budulca. W 1944 roku Niemcy wysadzili wieżę jako potencjalny punkt obserwacyjny, a resztki murów rozebrano na utwardzenie przeprawy dla czołgów. Od tego czasu jedyną pozostałością zamku jest arkada mostu. W 2019 roku teren zamkowy uporządkowano.

Co zobaczyć

• Most arkadowy z kamienia łamanego – jeden szeroki łuk nad drogą biegnącą dnem wąwozu.
• Ślady murów na krawędzi cypla nad mostem.
• Głębokie wąwozy wokół – to one czyniły wzgórze naturalną fortecą.

Ciekawostki

Jak wyglądała rezydencja, pokazuje akwarela Zygmunta Vogla z 1794 roku: czworoboczny gmach z wieżą, most i bramę. Ossoliński fundował też kościół w Gołębiu i kolegiatę w pobliskim Klimontowie – przypuszcza się, że dekoracje zamku przypominały Domek Loretański w Gołębiu.

Tripto podpowiada

Ossolin leży około 4 km na wschód od Klimontowa. Most stoi przy wiejskiej drodze w wąwozie, więc ogląda się go swobodnie; na postój wystarczy 15–30 minut. Najlepiej połączyć wizytę z kolegiatą św. Józefa w Klimontowie – kolejną fundacją Ossolińskiego.