Rynek w Opatowie

Rynek w Opatowie, dziś plac Obrońców Pokoju, to wąski, wydłużony plac w sercu jednego z najstarszych miast Ziemi Sandomierskiej. Przy nim stoi ratusz z arkadowymi podcieniami, a pod jego płytą kryje się Podziemna Trasa Turystyczna – labirynt dawnych piwnic kupieckich wydrążonych w lessie. Nad dachami kamienic widać wieże romańskiej kolegiaty św. Marcina, więc jeden spacer pozwala zobaczyć tu kilka epok naraz.

Historia: miasto na skrzyżowaniu szlaków

Opatów otrzymał prawa magdeburskie w 1328 roku, a jego pomyślność opierała się na handlu: przez miasto biegły drogi łączące m.in. Kraków z Wilnem i Magdeburg z Kijowem. Od XV wieku w kolegiacie zbierały się sejmiki szlachty sandomierskiej, co zapewniało kupcom stały zbyt na wino, sól, skóry czy przyprawy. Towary przechowywano w piwnicach – a ponieważ warstwa lessu sięga tu niemal 20 m, kupcy drążyli pod domami kolejne, coraz głębsze kondygnacje.

Ratusz i co zobaczyć na placu

Ratusz to murowany, dwukondygnacyjny budynek z drugiej połowy XVI lub początku XVII wieku, z czterema przęsłami podcieni arkadowo-filarowych od strony rynku. Tradycja wiąże jego powstanie z kanclerzem Krzysztofem Szydłowieckim. W XIX wieku mieściły się tu koszary, a potem cerkiew, w okresie międzywojennym starostwo, dziś – władze miasta i gminy. Na placu stoją też pomniki, m.in. Ludwika Topór-Zwierzdowskiego, dowódcy z czasów powstania styczniowego, oraz drewniana altana otoczona zielenią.

Podziemna Trasa Turystyczna

Trasa im. prof. Zbigniewa Strzeleckiego ma około 500 m długości i trzy poziomy – najniższy sięga 14,5 m pod powierzchnię rynku. Piwnice uratował przed zawaleniem zespół krakowskiej AGH, a do zwiedzania udostępniono je w 1984 roku. Zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, a wycieczka trwa około 45 minut; po drodze zobaczysz wystawy, głównie o tematyce regionalnej.

Godziny i ceny (stan na październik 2026):

• październik–maj: codziennie 9:00–17:00, wejścia o pełnych godzinach od 10:00 do 16:00; latem trasa działa dłużej,
• bilet normalny 27 zł, ulgowy 22 zł, grupowy 18 zł (min. 15 osób), z Kartą Dużej Rodziny 15 zł, dzieci do 3 lat bezpłatnie,
• kontakt i rezerwacje: tel. 506 789 486, podziemia@opatow.pl.

W podziemiach jest 8–12°C – weź bluzę także latem. Obowiązują limity osób, więc w weekendy lepiej zadzwonić wcześniej.

Dla kogo?

Podziemia to dobra atrakcja dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym – legendy o kupcach, labirynt korytarzy i stała, chłodna temperatura robią wrażenie także w upalny dzień. Trasa ma trzy poziomy połączone przejściami, dlatego osoby z ograniczoną mobilnością lub z wózkiem powinny przed przyjazdem zapytać o warunki pod numerem 506 789 486. Grupy zorganizowane mogą zamówić przewodnika po całym mieście (2–2,5 godz.).

Praktycznie i w okolicy

Sam rynek jest dostępny całodobowo i bezpłatnie. Opatów leży przy trasie S74, około 30 km od Sandomierza. Na rynek, trasę podziemną i kolegiatę zaplanuj 2–3 godziny. Kilkaset metrów od placu stoi kolegiata św. Marcina z XII wieku – od 2023 roku Pomnik Historii – ze słynnym brązowym Lamentem Opatowskim przy nagrobku Szydłowieckich (za wstęp do kolegiaty pobierana jest osobna opłata). Warto dojść też do Bramy Warszawskiej, jedynej zachowanej bramy miejskich murów z XVI wieku. Lokalne centrum kultury oferuje przejazd melexem po mieście (10 zł).