Poleski Park Narodowy

Poleski Park Narodowy to jedyny w Polsce park chroniący krajobraz Polesia – płaskiej krainy bagien, torfowisk i jezior, która ciągnie się dalej na Białoruś i Ukrainę. Leży na Lubelszczyźnie, między Łęczną a Włodawą, z siedzibą w Urszulinie. Po drewnianych kładkach przejdziesz tu przez torfowiska jak z północnej tajgi, usłyszysz klangor żurawi i zobaczysz żółwie błotne. To jedno z najlepszych miejsc w kraju na spokojne obserwacje przyrody, bez tłumów znanych z gór i wybrzeża.

Krótka historia i znaczenie

Pomysł ochrony Polesia zgłosił już w 1933 roku prof. Władysław Szafer, a obecną lokalizację zaproponował botanik Dominik Fijałkowski. Wcześniej utworzono tu cztery rezerwaty, a sam park powstał 1 maja 1990 roku. Dziś zajmuje około 97,6 km², a jego otulina ponad 137 km². Park jest częścią transgranicznego rezerwatu biosfery UNESCO „Polesie Zachodnie” (Polska–Białoruś–Ukraina, od 2012 roku) i obszarem chronionym konwencją ramsarską jako ważne mokradło.

To ostoja rzadkich gatunków. Żyje tu około 200 gatunków ptaków, z czego ok. 150 gniazduje. Park ma najwyższe w Polsce zagęszczenie bąka i trzecią co do wielkości krajową populację wodniczki – jednego z najrzadszych ptaków Europy. Symbolem parku jest żuraw. Osobną dumą jest żółw błotny, jeden z najbardziej zagrożonych gadów w Polsce, którego park od lat aktywnie chroni.

Krajobraz: torfowiska i jeziora

Teren parku jest niemal płaski, a ton nadają mu mokradła. Torfowiska wysokie z karłowatą brzozą i borówkami przypominają krajobraz tundry, a torfowiska niskie porastają turzyce i trzciny. Do najcenniejszych należą Bagno Bubnów oraz Torfowisko Orłowskie. W granicach parku leżą jeziora Długie, Karaśne, Łukie i Moszne – płytkie, często zarastające, otoczone pływającym kożuchem torfowca. Botanicy naliczyli tu około 1000 gatunków roślin naczyniowych, a zoolodzy m.in. 48 gatunków ssaków, 13 płazów i 7 gadów.

Co zobaczyć: ścieżki przyrodnicze

Park udostępnia kilka ścieżek z drewnianymi kładkami i drogami gruntowymi. Najciekawsze:

• „Czahary” – pętla 6,5 km z Zastawia przez torfowisko Bagno Bubnów, ok. 2–2,5 h. Klasyka dla obserwatorów ptaków.
• „Dąb Dominik” – z Kolonii Łomnica przez lasy i olsy do zarastającego jeziora Moszne, otoczonego pływającym torfowiskiem; po drodze rośnie pomnikowy dąb, od którego wzięła się nazwa.
• „Spławy” – pętla 7,5 km ze Starego Załucza, 2,5–3 h, po kładkach i drogach gruntowych.
• „Perehod” – 5 km między stawami w okolicach Pieszowoli, dobra dla miłośników ptaków; można ją przejechać rowerem.
• „Obóz Powstańczy” – 4 km z Lipniaka; ścieżka przyrodniczo-historyczna w miejscu, gdzie według przewodników znajdował się duży obóz powstańców styczniowych. Uwaga na wąskie kładki.
• Dla rowerzystów: bezpłatna ścieżka „Mietiułka” (21 km) i EKO-SZLAK „Urszulin–Perehod” (23 km).

Niektóre ścieżki (Czahary, Spławy) okresowo bywają zalane – przed wyjazdem zajrzyj do komunikatów na stronie parku.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na jedną ścieżkę wystarczą 2–3 godziny, ale żeby poczuć Polesie, zaplanuj cały dzień lub weekend. Dobry plan to rano „Czahary” lub „Dąb Dominik” (o świcie nad Mosznem najlepiej słychać ptaki), a po południu „Perehod” albo przejażdżka rowerem. Najlepsze pory roku:

• wiosna – toki żurawi, rechot żab, kwitnące torfowiska;
• wrzesień–październik – przeloty żurawi i jesienne barwy.

Latem komarów jest bardzo dużo – repelent i długie rękawy to podstawa. Zabierz lornetkę i wodę; na trasach nie ma sklepów. W czasie suszy park ostrzega przed zagrożeniem pożarowym – nie rozpalaj ognia, a pożar zgłaszaj pod 112.

Dla rodzin

Krótkie odcinki kładek dzieci przechodzą bez trudu. Wizytę z najmłodszymi warto zacząć od ośrodka w Urszulinie, przy którym działa Ośrodek Ochrony Żółwia Błotnego – młode żółwie można tam oglądać zwykle od września do maja. Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny w Starym Załuczu jest obecnie zamknięty z powodu remontu.

Informacje praktyczne

Stan na październik 2026:

• Ścieżki są dostępne od świtu do zmierzchu.
• Bilety (Czahary, Spławy, Perehod, Dąb Dominik, Obóz Powstańczy): jedna ścieżka 7 zł (ulgowy 3,50 zł), bilet dzienny na wszystkie ścieżki 16 zł (8 zł), trzydniowy 21 zł (10,50 zł). Można je kupić online na poleskipn.eparki.pl.
• Ośrodek w Urszulinie (ul. Lubelska 3a): kwiecień–wrzesień codziennie 8:00–20:00, październik codziennie 8:00–18:00, listopad–marzec pn–pt 7:00–15:00.
• Kontakt: tel. 82 571 30 71, poleskipn@poleskipn.pl.

Dojazd i okolica

Urszulin leży ok. 55 km na północny wschód od Lublina (około godziny samochodem przez Łęczną) i ok. 25 km od Włodawy. Z Warszawy jedzie się ok. 3 godzin. Komunikacja publiczna do poszczególnych ścieżek jest ograniczona, dlatego najwygodniej przyjechać autem lub rowerem. W okolicy warto zobaczyć Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie z jeziorami do kąpieli, a we Włodawie zespół synagog – jeden z najcenniejszych w Polsce.