Podziemne Miasto Osówka

Nikt do dziś nie wie na pewno, czemu miały służyć betonowe hale i korytarze wykute od 1943 roku we wnętrzu góry Osówka. Jedni twierdzą, że powstawała tu tajna kwatera Hitlera, inni – że podziemne fabryki zbrojeniowe. Podziemne Miasto Osówka, kilometr na północ od wsi Sierpnica, to najdłuższy z udostępnionych fragmentów kompleksu Riese (niem. olbrzym) w Górach Sowich i jedno z miejsc, gdzie tę zagadkę można zobaczyć z bliska.

Historia: budowa w tajemnicy

Prace ruszyły w połowie 1943 roku. W skale z prekambryjskiego gnejsu powstał system betonowych korytarzy, umocnień i hal, a cel budowy utrzymywano w ścisłej tajemnicy. Pracowali tu robotnicy przymusowi oraz więźniowie obozu Gross-Rosen; w dolinie potoku Kłobia u podnóża góry działała filia tego obozu, AL Säuferwasser. Podziemia liczą łącznie około 1700 m korytarzy w trzech sztolniach, z których najdłuższa ma około 450 m. W jednej z nich ceglane tamy utrzymują wodę w tunelu.

Część naziemna Osówki uchodzi za najbardziej zaawansowaną spośród wszystkich obiektów Riese. Największe wrażenie robią dwa budynki: „Kasyno”, mające 50 m długości, z otworami okiennymi i stropem wylanym w formie niecki, którą zamierzano wypełnić ziemią i roślinnością, oraz „Siłownia” – betonowy blok ze zbiornikami i pomieszczeniami, do których prowadzą włazy ze stalowymi klamrami.

Trasy zwiedzania

• Trasa historyczna – główna, przy stacjonarnym oświetleniu, 1200 m, ok. 60 minut. Prowadzi przez betonowe wartownie, halę z szalunkami, korytarz techniczny i wielkie wyrobiska w gnejsie. Po drodze filmy dokumentalne, hologramy (m.in. „Praca włoskich minerów”) i gabloty ze sprzętem znalezionym podczas eksploracji w 2008 roku. Od 5 lat.
• Trasa „Powojenne historie – ekstremalnie” – 1500 m wyłącznie przy latarkach, z przeprawą dziurawą łódką przez zalany korytarz i przejściem po kładkach, częściowo pod wodą. Przewodnik opowiada o poszukiwaniach uranu w 1953 roku i powojennych wyprawach. Ok. 70 minut, od 8 lat, tylko jako dodatek do trasy historycznej.
• Trasa retro – główne korytarze przy słabym świetle latarek, jak podczas pierwszych wypraw sprzed dziesięcioleci, gdy nie było stałego oświetlenia.
• Trasa edukacyjna dla rodzin z dziećmi i Ścieżka Pamięci poświęcona więźniom Osówki.

Ceny i godziny (stan na październik 2026)

Zwiedzanie odbywa się codziennie, wyłącznie z przewodnikiem, o stałych godzinach wejść: 10:30, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00, 15:00, 16:00 i 17:00 (przy dużym ruchu mogą się zmienić). Bilety na trasę historyczną kupuje się na miejscu, bez rezerwacji – najpóźniej 30 minut przed wejściem. Ceny: trasa historyczna 40 zł (ulgowy 33 zł), ekstremalna 45 zł (40 zł), retro 35 zł (30 zł), bilet łączony historyczna + ekstremalna 70 zł. Trasy ekstremalna i retro wymagają rezerwacji mailowej.

Tripto podpowiada

• W podziemiach jest stale zimno – zabierz ciepłe ubranie i pełne, nieprzemakalne buty, a na trasę ekstremalną buty na zmianę.
• Nie ufaj nawigacji: operator zaleca dojazd asfaltem przez Głuszycę, Kolce i Sierpnicę; boczne drogi podsuwane przez GPS są wąskie i zimą bywają nieprzejezdne.
• Bez auta: pociągiem do Głuszycy, 900 m pieszo do centrum przesiadkowego przy ul. Łukasiewicza i dalej busem (w dni powszednie o 9:15, 12:45 i 14:45).
• Parkingi i toalety są bezpłatne, można płacić kartą. Psów nie można zabrać pod ziemię, ale na miejscu są bezpłatne kojce.
• Połącz Osówkę z innymi obiektami Riese w Górach Sowich – to dobry plan na cały dzień.