Pałac Jedlinka w Jedlinie-Zdrój

W 1944 roku z białego pałacu w Jedlinie-Zdroju kierowano budową kompleksu Riese w Górach Sowich – miał tu siedzibę zarząd budowy Organizacji Todt, a sam obiekt nosił kryptonim „Willa Erika”. Dziś Pałac Jedlinka to muzeum prowadzone przez fundację, z hotelem, browarem i ekspozycjami, które łączą dzieje śląskiej arystokracji z mrocznymi kartami II wojny światowej. Zwiedza się go z przewodnikiem, wejścia są co godzinę.

Historia: od Tannhausen do „Willi Eriki”

Pierwsze wzmianki o Jedlince, dawniej Tannhausen, pochodzą z XIII wieku, gdy należała do księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. Na początku XVII wieku powstał tu barokowy dwór, który w drugiej połowie XIX wieku przebudowano – obecna, neoklasycystyczna forma rezydencji pochodzi właśnie z XIX stulecia. Przez wieki pałac zmieniał właścicieli; w jego dziejach przewijają się m.in. rody von Pückler, von Klitzing, von Maltzan i Boehm. Ostatnim przedwojennym prywatnym właścicielem był Gustaw Boehm.

W 1943 roku pałac kupiła od rodziny Böhmów nazistowska organizacja opieki społecznej NSV, która planowała urządzić tu szpital. Na początku 1944 roku budynek przejęło jednak wojsko i przystosowało go na siedzibę spółki Schlesische Industriegemeinschaft AG, odpowiedzialnej za projekt Riese; w piwnicy urządzono schron z pancernymi, gazoszczelnymi drzwiami. W kwietniu 1944 roku spółkę zastąpiła Organizacja Todt – powstał zarząd budowy Oberbauleitung Riese, który z pałacu kierował pracami w Górach Sowich.

Po wojnie i dziś

Po 1945 roku pałac przekazano PGR-owi i składowano w nim m.in. siano. W 2004 roku zespół kupiła spółka Felix Investments, a pałac i sąsiednie budynki odrestaurowano. W 2013 roku powstała Fundacja Pałac Jedlinka, która prowadzi renowację i nadaje obiektowi muzealny charakter, a od 2014 roku w jednym z budynków dawnego zespołu działa Browar Jedlinka. Kolejne wnętrza i historyczny park są udostępniane sukcesywnie.

Co zobaczyć

• Wnętrza pałacu zwiedzane z przewodnikiem, w tym sala balowa, w której odbywają się wystawy i koncerty.
• Komnatę Heraldyczną – w 2013 roku prezentowano w niej zbiór almanachów gotajskich, praktycznie kompletny od połowy XIX wieku.
• Replikę wagonu „Amerika” i ścieżkę drugowojenną – osobna trasa poświęcona wojennym dziejom pałacu i projektowi Riese.
• Park pałacowy z fontanną przed frontem rezydencji.

Tripto podpowiada

Pałac jest otwarty sezonowo: od października do marca w soboty i niedziele (wejścia o 11:00, 12:30 i 14:00), od kwietnia do czerwca od piątku do niedzieli w godz. 11:00–17:00, a od lipca do września od wtorku do niedzieli w godz. 10:00–18:00, z wejściami co godzinę i ostatnim o 16:00 (stan na październik 2026). Bilet do pałacu kosztuje 40 zł (ulgowy 35 zł), „Amerika” ze ścieżką drugowojenną 20 zł (15 zł), a bilet łączony 50 zł (45 zł). Grupy powyżej 15 osób mogą zwiedzać cały rok po rezerwacji. Na pałac z wagonem przeznacz 2 godziny; z Jedlinki jest 11 km do Zamku Grodno, 12 km do Osówki (Riese) i 19 km do Zamku Książ.