Sztolnie Walimskie RIESE

Sztolnie Walimskie w Walimiu (kompleks Rzeczka) to jedna z trzech udostępnionych do zwiedzania części tajemniczego projektu Riese — niedokończonej hitlerowskiej budowy w Górach Sowich. Wydrążone w skale korytarze i hale, które drążyli więźniowie i robotnicy przymusowi, są dziś muzeum. To miejsce dla każdego, kto chce zrozumieć, jak wyglądała II wojna światowa na Dolnym Śląsku i dlaczego Riese do dziś rodzi tyle pytań i legend.

Czym był projekt Riese

Riese (niem. „olbrzym”) to kryptonim budowy rozpoczętej w 1943 roku w Górach Sowich i pod zamkiem Książ. Prace prowadziła najpierw spółka Industriegemeinschaft Schlesien, a od wiosny 1944 roku Organizacja Todt. Pod ziemią powstały kilometry sztolni i wielkie hale, ale cel całego przedsięwzięcia nigdy nie został jednoznacznie wyjaśniony. Wiadomo, że zamek Książ przygotowywano jako jedną z kwater Hitlera; co do sztolni w górach historycy rozważają schrony, podziemne zakłady zbrojeniowe czy magazyny.

Najciemniejsza strona Riese to ludzie. Pracowali tu jeńcy wojenni, robotnicy przymusowi, a od 1944 roku przede wszystkim żydowscy więźniowie obozów należących do systemu Gross-Rosen. Śmiertelność była ogromna — dziś z nazwiska zidentyfikowano tylko część z nich. Zwiedzanie sztolni to więc także lekcja pamięci.

Co zobaczysz w Sztolniach Walimskich

Kompleks Rzeczka wydrążono we wnętrzu góry Ostra, między Walimiem a osadą Rzeczka. Prace w tym miejscu ruszyły w marcu 1944 roku: wykuto trzy sztolnie i łączące je chodniki o łącznej długości około 500 m, z czego tylko niewielką część obetonowano. Niektóre hale mają do 10 m wysokości. Trasa z przewodnikiem prowadzi przez surowe, częściowo zalane korytarze, w których dobrze widać ślady urabiania skały. Po drodze stoją eksponaty z czasów budowy, m.in. wagoniki kolejki, którą wywożono urobek — w 2025 roku operator dokupił siedem wagonów wystawowych wzorowanych na historycznych.

Przed wejściem warto obejrzeć teren zewnętrzny: stalowy most, stanowisko wartownicze i sprzęt wojskowy. Obiekt jest także zimowiskiem nietoperzy.

Dla zwiedzających sztolnie otwarto w ograniczonym zakresie w 1995 roku, a muzeum działa od 2001 roku. Właścicielem jest gmina Walim, a obiektem zarządza Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i trwa około 60 minut. Godziny wejść ustalane są na bieżąco, a w szczycie sezonu na wejście trzeba czasem poczekać do 40 minut lub dłużej. Rezerwacja online jest możliwa tylko w wybrane dni, zwykle bilet kupisz w kasie w dniu wizyty. Wewnątrz panuje 5–7°C i wysoka wilgotność — weź kurtkę i pełne buty, także latem.

Operator zaznacza, że trasa i jej historia są przeznaczone dla młodzieży i dorosłych. Ze zwierzętami wejść nie można (wyjątek: psy przewodniki). Strona nie podaje informacji o dostępności dla wózków — zapytaj telefonicznie przed przyjazdem.

Informacje praktyczne

Stan na październik 2026, według strony operatora:

• Godziny (październik–kwiecień): pon.–pt. wejścia od 9:00 do 16:00, sob., niedz. i święta od 9:00 do 17:00 (ostatnie wejście). Od maja do września o godzinę dłużej. Zamknięte w Niedzielę Wielkanocną, 1 listopada i w Boże Narodzenie; na stronie widnieje też komunikat o zamknięciu 22–23 października.
• Bilety: normalny 40 zł, ulgowy 30 zł, dzieci do 4 lat bezpłatnie; audioprzewodnik (angielski, niemiecki, czeski, francuski) 14 zł.
• Adres: ul. 3 Maja 26, 58-320 Walim, tel. 74 84 57 300, biuro@sztolnie.pl.

Dojazd i parking

Sztolnie leżą przy drodze wojewódzkiej nr 383, na południowym skraju Walimia w stronę Rzeczki. Przy obiekcie jest bezpłatny parking. Z Wałbrzycha dojedziesz w około pół godziny, z Wrocławia w mniej więcej półtorej godziny.

W okolicy

W promieniu kilkunastu kilometrów znajdziesz pozostałe udostępnione części Riese: kompleks Włodarz i Podziemne Miasto Osówka w Sierpnicy, a także zamek Książ w Wałbrzychu z podziemiami. Na krótką wycieczkę dobrze nadaje się też przełęcz Jugowska i wieża na Wielkiej Sowie. Operator oferuje bilet łączony z zamkiem Grodno w Zagórzu Śląskim.