Park Sielecki i Zamek Sielecki w Sosnowcu

Nad Czarną Przemszą, kilkaset metrów od centrum Sosnowca, stoi najstarsza budowla miasta: Zamek Sielecki, którego korzenie sięgają XV wieku. Wokół niego rozciąga się Park Sielecki, ponad 20 hektarów zieleni założonej w XIX wieku przez rodzinę Renardów. Przez dziesięciolecia był to teren prywatny, do którego wchodziło się na przepustki. Dziś park jest otwarty dla wszystkich, a w zamku działa galeria sztuki.

Historia: od fortalicji do galerii

Pierwsza wzmianka o obiekcie obronnym w Sielcu pochodzi z 1403 roku. W 1620 roku Sebastian Minor herbu Półkozic ukończył tu murowaną budowlę z czterema skrzydłami i narożnymi wieżami, co upamiętnia tablica zachowana w zamkowej kaplicy. Zamek zmieniał właścicieli: należał m.in. do pruskiego generała, a potem do księcia pszczyńskiego. Po pożarze w 1824 roku odbudowano go, rozbierając skrzydło wschodnie z bramą i zasypując fosy. Tak powstał dzisiejszy układ podkowy z otwartym dziedzińcem.

W 1856 roku dobra sieleckie kupił hrabia Andrzej Renard dla syna Jana. Wtedy zamek zyskał reprezentacyjny wygląd, a wokół niego założono park krajobrazowy w stylu angielskim. Od 1875 roku dbał o niego zarządca Ludwik Mauve, dlatego mówiono o nim Park Mauvego albo Park Renardowski. Teren otaczał dwumetrowy mur z wapienia, a wejścia pilnowała straż parkowa.

Po wojnie w zamku mieściły się biura kopalni, a w latach 1981–1995 Muzeum Szkła Współczesnego. Zniszczony budynek zamknięto w 1995 roku, a po remoncie w latach 1999–2002 otwarto w nim Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki.

Co zobaczyć w zamku

• Trzy skrzydła z kamienia wapiennego i cegły oraz cztery narożne wieże z namiotowymi hełmami.
• Dawną kaplicę na piętrze skrzydła północnego, ze sklepieniem kolebkowym i geometryczną dekoracją stiukową.
• Odkrywki archeologiczne i konserwowane polichromie w wieży północnej, odsłonięte podczas prac w 2015 roku.
• Wystawy w trzech galeriach. Zamek organizuje też cykliczne Dni Fotografii i warsztaty plastyczne.

Co zobaczyć w parku

Park dzieli Czarna Przemsza na część starą (10,4 ha) i nową (9,84 ha). Rośnie tu około 60 gatunków drzew i krzewów, a 12 drzew to pomniki przyrody, m.in. topole późne o obwodzie 3–5 metrów, wiązy, dąb i surmia. Szukaj też śladów dawnego ogrodzenia: dwóch ceglanych wieżyczek, z których jedna stoi nad rzeką w starej części parku. W alejkach od strony szkoły muzycznej znajdziesz pomnik młodego Jana Kiepury.

Ciekawostki

• W 1967 roku w centrum parku stanął Pomnik Czynu Rewolucyjnego z wysoką konstrukcją z rur. Przemawiali pod nim m.in. Fidel Castro (1972) i Leonid Breżniew (1974). Pomnik rozebrano w 1991 roku, a na jego podeście stoi dziś orzeł z napisem „Wolność Praca Godność”.
• Do lat 40. XX wieku wstęp do parku był ograniczony i wymagał przepustki.

Tripto podpowiada

Park jest dostępny bezpłatnie. Wystawy w zamku (ul. Zamkowa 2) można oglądać od wtorku do piątku w godz. 10:00–18:00, w soboty i niedziele w godz. 15:00–19:00 (bilety do 18:30), w poniedziałki zamek jest nieczynny. Bilet normalny kosztuje 15 zł, ulgowy 10 zł. Przy wejściu są dwa miejsca dla gości, a około 20 metrów dalej, przed dawnym Stadionem Zimowym, duży parking. Parkowanie w okolicy zamku jest bezpłatne.

Na spacer po obu częściach parku i zwiedzanie zamku zarezerwuj 1,5–2 godziny. Z dziećmi przyda się plac zabaw, tor rolkowy o długości 1,5 km i tężnia solankowa otwarta w 2023 roku.