Nadwarciański Park Krajobrazowy

Nadwarciański Park Krajobrazowy to jeden z najlepszych w Polsce terenów do obserwacji ptaków: szeroka dolina Warty między Pyzdrami a Lądem, która wiosną zamienia się w rozlewiska pełne czajek, kaczek i siewkowców. Zamiast jednej atrakcji z kasą biletową dostajesz tu krajobraz – meandry rzeki, starorzecza, wilgotne łąki i nadrzeczne skarpy, z których widać kilka kilometrów doliny. To dobry cel na dzień z lornetką, rowerem albo kajakiem, zwłaszcza od marca do czerwca.

Ptasia ostoja w dolinie Warty

Park utworzono w 1995 roku na powierzchni 13 428 ha. Według zarządcy obejmuje fragmenty gmin Rzgów, Lądek, Zagórów i Pyzdry, a niemal cały teren należy do sieci Natura 2000 (obszary Dolina Środkowej Warty i Ostoja Nadwarciańska). W tym samym roku BirdLife International uznała dolinę za ostoję ptaków o znaczeniu globalnym. Odnotowano tu około 230 gatunków ptaków, z czego ponad 150 gniazduje. Symbolem parku jest czajka, a bociany białe zobaczysz niemal w każdej wsi.

O wyjątkowości miejsca decyduje woda. Warta nie została tu w pełni uregulowana i regularnie wylewa, a starorzecza, łąki i trzcinowiska tworzą mozaikę siedlisk. Ta sama woda bywa jednak przeszkodą: część dróg i ścieżek okresowo znika pod rozlewiskiem. Ptakom szkodzą osuszanie łąk i zmiany w ich użytkowaniu, dlatego park prowadzi m.in. działania na rzecz ptaków siewkowych.

Ścieżki przyrodnicze: którą wybrać

Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego opisuje trzy ścieżki:

• „Krzynica” – około 6 km, 4 przystanki; start z parkingu przy moście w Lądzie, trasa Ląd–Socznia–Krzynica i z powrotem.
• „Pyzdry–Białobrzeg” – około 8 km, 6 przystanków; start z parkingu przy moście w Pyzdrach, meta przy schronisku PTTK „Chatka Ornitologa” w Białobrzegu.
• „Po suchym i mokrym Lądzie” – około 10 km, 10 przystanków; start przy Ośrodku Edukacji Przyrodniczej w Lądzie.

Na pierwszą wizytę wybierz jedną trasę i zaplanuj na nią 2–4 godziny z przerwami na obserwacje. Przez park biegną też czerwony szlak pieszy, Nadwarciańska Droga św. Jakuba i Nadwarciański Szlak Rowerowy.

Kajakiem po Warcie

Przez park prowadzi szlak wodny Wielkiej Pętli Wielkopolski. Zarządca proponuje spływ z przystani w Lądzie do Pyzdr; kajaki wypożyczysz na przystaniach i w Dłusku. Warta płynie tu wolno, ale uważaj na mielizny i przeprawę promową w Ciążeniu. Z wody najlepiej widać skarpy, starorzecza i żerujące ptaki. Zawsze zakładaj kamizelkę asekuracyjną.

Kiedy jechać i co zabrać

Najwięcej ptaków zobaczysz w czasie wiosennych roztopów i wędrówek, a potem w sezonie lęgowym. Zarządca uprzedza, że przez znaczną część roku na ścieżkach przydają się kalosze, a czasem przejście jest niemożliwe. Przy wysokiej wodzie przystanki 8–10 na trasie z Lądu bywają niedostępne – wtedy wystartuj spod kościoła w Lądku. Weź lornetkę, wodoodporne buty i prowiant, bo w dolinie jest niewiele sklepów. Trzymaj się dróg i nie podchodź do kolonii lęgowych.

Informacje praktyczne

• Wstęp: wolny, park jest otwartym terenem dostępnym przez cały rok.
• Punkty startowe: parkingi przy mostach w Lądzie i w Pyzdrach.
• Zarządca: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego, ul. Piekary 17 w Poznaniu, tel. 61 65 54 650 (stan na październik 2026).
• Położenie: Pyzdry leżą około 60 km w linii prostej na południowy wschód od Poznania, Ląd – około 25 km na zachód od Konina.

W okolicy

W Lądzie stoi dawne opactwo cystersów, którego historia sięga XII wieku. W XVIII wieku przebudował je Pompeo Ferrari, a najcenniejszym wnętrzem jest oratorium św. Jakuba z polichromiami z XIV wieku. W dawnym dworze w Lądzie działa ośrodek edukacji przyrodniczej z tarasem widokowym. Pyzdry, niegdyś jedno z ważniejszych miast Wielkopolski, leżą na wysokiej skarpie nad Wartą. Tutejsze muzeum ma jeden z nielicznych zachowanych wiatraków typu holenderskiego.