Mury obronne w Paczkowie

Paczków nazywany jest polskim Carcassonne, bo mało które miasto w kraju zachowało tak kompletny pierścień średniowiecznych murów. Owal fortyfikacji o długości około 1200 metrów otacza stare miasto z szachownicowym układem ulic, a z 24 dawnych baszt przetrwało aż 19. Od 13 listopada 2012 roku zespół staromiejski z systemem fortyfikacji jest Pomnikiem Historii.

Historia: od wałów do kamiennego pierścienia

Paczków, lokowany około 1300 roku, od początku leżał na pograniczu, dlatego najpierw otrzymał umocnienia drewniano-ziemne. Impulsem do budowy murów mogły być wydarzenia z 1318 roku, gdy zbrojny oddział rabusiów wdarł się do miasta, a nawet do kościoła, zabijając kilka osób podczas nabożeństwa. W latach około 1341–1376 biskup Przecław z Pogorzeli otoczył miasto pierwszym pierścieniem kamiennych murów.

Po najeździe husytów w 1428 roku obwód był mocno zniszczony. Od 1514 roku biskup Jan Turzo prowadził długą przebudowę, trwającą do połowy XVI wieku – to wtedy powstał układ murów, bram i baszt, który oglądamy dziś. Paradoksalnie ocaliła go gospodarcza stagnacja XVII i XVIII wieku oraz to, że miasto ominęły wojny napoleońskie. Rozbiórki przyszły dopiero w XIX wieku: w 1846 roku zniknął mur zewnętrzny, rok później przedbramia i mosty, a fosę zasypano.

Co zobaczyć

• Mury z kamienia narzutowego – pierwotnie z krenelażem, wysokie na około 7 m, po nadbudowie do 9 m. Najdłuższe braki w obwodzie są w zachodniej i południowej części Starego Miasta.
• Baszty łupinowe – półkoliste, otwarte od strony miasta; z 24 (20 półokrągłych i 4 narożnych) zachowało się 19. Na początku XVI wieku nadbudowano je i przystosowano do broni palnej.
• Wieże bramne: Wrocławska (Dolna) z ozdobnym potrójnym pasem blend z drugiej połowy XV wieku, Kłodzka (Górna), Ząbkowicka (Łaziebna) oraz Brama Nyska, dodana najpóźniej w XVI wieku.
• Galeria na murach – po rewitalizacji w latach 2007–2013 udostępniono 77-metrowy odcinek z drewnianą, zadaszoną galerią spacerową na koronie muru.

Ciekawostki

W XV wieku północną stronę miasta wzmocniono drugim, zewnętrznym murem, postawionym 10 m przed głównym i wysokim na około 4 m; między nimi płynęła fosa z wodą. Mury pilnowały miasta razem z przyrodą: Paczków stoi na wysokiej skarpie nad Kamienną, a od północy chroniła go Nysa Kłodzka. W obrębie murów stoi też kościół św. Jana Ewangelisty, uchodzący za jeden z najsłynniejszych kościołów warownych w Europie Środkowej.

Tripto podpowiada

• Spacer: obejście całego owalu zajmuje około godziny; najlepiej iść wzdłuż wewnętrznej ulicy podmurnej, a potem wyjść na zewnątrz, by zobaczyć baszty od strony fosy.
• Najlepsze widoki: z wieży ratuszowej z połowy XVI wieku na rynku widać cały pierścień murów naraz – godziny wejścia sprawdź w informacji turystycznej przy ul. Wojska Polskiego 23.
• W pakiecie: w Paczkowie warto zajrzeć do Muzeum Gazownictwa i do szachulcowego Domu Kata z XVIII wieku, a w sąsiedztwie leży Otmuchów z zamkiem nad jeziorem.
• Wstęp: mury i baszty ogląda się bezpłatnie z ulic; galeria na murach może mieć sezonowe godziny udostępnienia.