Most kolejowy w Bytowie

Sześć ceglanych łuków na granitowych filarach przerzucono nad doliną Boruji tak, jakby budowniczowie chcieli postawić w Bytowie rzymski akwedukt. Most kolejowy z około 1884 roku ma ponad 73 metry długości i 16 metrów wysokości, a przez lata krążyła o nim opowieść, że nigdy nie przejechał po nim żaden pociąg. Dziś to odnowione przejście piesze i jedno z ulubionych miejsc spacerów bytowian.

Historia: most, który „nie trafił” w linię

Most powstał pod koniec XIX wieku jako element linii kolejowej, która miała prowadzić z Bytowa w stronę Miastka. Według długo powtarzanej wersji na moście nigdy nie położono torów, bo linia rzekomo „nie trafiła” w przeprawę. Dokumenty Ośrodka Dokumentacji Zabytków, na które natrafili urzędnicy podczas przejmowania mostu przez gminę, pokazują jednak co innego: most służył kolei przez około 30 lat, do dawnego dworca przy dzisiejszej ulicy Stary Dworzec. Gdy na początku XX wieku Bytów stał się węzłem kolejowym, a w 1909 roku budowano linię do Miastka, zbudowano nowy dworzec, a tory poprowadzono nasypem około 150 metrów na południe.

Później po moście jeździły samochody, potem już tylko piesi. Zaniedbany obiekt miasto przejęło od kolei, w 2017 roku rozpoczęło remont, a 30 kwietnia 2019 roku otworzyło most ponownie, z nowym oświetleniem. W 2021 roku gmina otrzymała za tę rewaloryzację wyróżnienie w konkursie „Zabytek Zadbany”.

Co zobaczyć

• Arkady – sześć przęseł łukowych z czerwonej cegły, wspartych na filarach z szarego i różowego granitu, które rozszerzają się ku dołowi. Skrajne łuki są wyraźnie niższe od pozostałych.
• Medaliony – między łukami osadzono okrągłe tarcze z czerwonego piaskowca o średnicy około 2 metrów, obwiedzione wieńcem z liści dębu i zwieńczone koroną. Przedstawiają herby Cesarstwa Niemieckiego, Prus, Pomorza (gryf), dwukrotnie Bytowa oraz uskrzydlone koło – symbol kolei.
• Widok z dołu – spod mostu widać, jak wąska tu Boruja (około 4 metrów szerokości) płynie pod najwyższym, 16-metrowym łukiem.

Ciekawostki

Lokalna legenda tłumaczy przesunięcie torów inaczej: podczas budowy, przy drążeniu studni pod filary w grząskim, torfowym gruncie, do jednej z nich wdarła się woda z mułem i porwała włoskiego robotnika. Koledzy nie zdążyli wydobyć ciała, zanim studnię zalano masą kamienno-cementową – i dlatego po moście nigdy nie miały jeździć pociągi. Pewne jest, że fundamenty sięgają głęboko, bo filary trzeba było oprzeć na piaszczystym podłożu pod warstwą torfu. W latach 20. XX wieku most trafił na bytowskie pieniądze zastępcze o nominale 2 marek.

Tripto podpowiada

Most leży w południowej części miasta, przy ulicy Stary Dworzec, około kilometra od zamku. Najlepsze ujęcie całej konstrukcji jest z dna doliny, od strony rzeki – teren wokół mostu zagospodarowano po remoncie jako miejsce rekreacji. Wieczorem warto przyjść, gdy włączona jest iluminacja. Na spacer z przejściem po moście i zejściem nad Boruję wystarczy 30–45 minut.