Zamek w Bytowie

Bytów to jeden z ostatnich zamków, jakie zbudowali Krzyżacy — i jeden z pierwszych w tej części Europy, który od początku projektowano z myślą o broni palnej. Trzy okrągłe baszty ze strzelnicami, wzniesione do 1399 roku, uchodzą za pierwsze znane w Europie Środkowej wieże przystosowane do walki prochowej. Dziś w murach działają Muzeum Zachodniokaszubskie, hotel z restauracją i biblioteka.

Twierdza na zachodniej granicy

Krzyżacy kupili ziemię bytowską w 1329 roku, ale murowany zamek zaczęli wznosić dopiero pod koniec stulecia, na wzniesieniu w południowo-wschodniej części miasta, tuż przy zachodniej granicy państwa zakonnego. Właściwe prace trwały w latach 1398–1402, a około 1404 roku brał w nich udział znany budowniczy Mikołaj Fellenstein. Postęp budowy kilkakrotnie sprawdzał osobiście wielki mistrz Konrad von Jungingen. Warownię z kamieni polnych i cegły wzniesiono na planie prostokąta 52,5 × 72,5 m; stała tu stała załoga od kilku do kilkunastu rycerzy zakonnych z giermkami i knechtami.

Baszty z wentylacją

Baszty Młyńska, Różana i Polna miały w dolnych kondygnacjach otwarcia od strony dziedzińca. Dzięki temu dym po strzałach z broni prochowej mógł się szybko ulatniać — rozwiązanie wtedy nowatorskie, uznawane za zapowiedź późniejszych bastei. Czwarty narożnik zajmowała kwadratowa Wieża Prochowa, połączona z Domem Zakonnym. W tym czterokondygnacyjnym budynku na parterze mieściły się piekarnia i browar, na pierwszym piętrze refektarz, kaplica i komnata prokuratora, a dwie najwyższe kondygnacje służyły jako magazyny.

Gryfici, Szwedzi i Prusacy

W 1466 roku Kazimierz Jagiellończyk oddał zamek w lenno księciu pomorskiemu Erykowi II. Książęta z dynastii Gryfitów dobudowali w latach 1560–1570 renesansowy Dom Książęcy, a w 1623 Dom Wdów. Podczas potopu szwedzkiego wysadzono Wieżę Prochową, a zamek spłonął — zostały tylko mury zewnętrzne. Od 1657 roku władali nim elektorzy brandenburscy, później królowie pruscy, a w XIX wieku urządzono w nim sąd i więzienie. Wieżę Prochową odbudowano w latach 30. XX wieku. Po 1945 roku NKWD zrobiło z zamku więzienie i obóz przejściowy dla mieszkańców okolicy. Ostateczna odbudowa trwała z przerwami w latach 1957–1962 i 1969–1990.

Co zobaczysz

Muzeum Zachodniokaszubskie zajmuje najstarsze, północne skrzydło — dawny Dom Zakonny — oraz dwie przylegające baszty i fragment murów. Ekspozycje opowiadają o kulturze Kaszubów i o czasach krzyżackich oraz książęcych. Renesansowy Dom Książęcy mieści hotel z restauracją, a Dom Wdów bibliotekę. Obejdź też zamek z zewnątrz: najlepiej widać wtedy okrągłe baszty i grube mury, których fundamenty mają blisko 3 m szerokości.

Tripto podpowiada

Zamek stoi przy ul. Zamkowej 2, kilka minut spacerem od centrum Bytowa. Na muzeum i obejście murów przeznacz 1–1,5 godziny. Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu, a w poniedziałki muzeum zwykle udostępnia bezpłatnie tylko stałą wystawę etnograficzną — aktualne zasady i ceny sprawdź przed przyjazdem. Nocleg w zamkowym hotelu to dobry pomysł, jeśli chcesz zobaczyć dziedziniec wieczorem, bez wycieczek.