Cerkiew św. Jerzego w Bytowie

Niewielka świątynia na wzgórzu w Bytowie ma za sobą więcej zmian wyznania niż większość kościołów na Pomorzu. Była prywatną kaplicą burmistrza, kościołem protestanckim, w którym kazania głoszono po kaszubsku, a od lat 80. XX wieku jest cerkwią greckokatolicką z ikonostasem. Mieszkańcy przez wieki nazywali ją po prostu Kościołem na Górze.

Historia: od kaplicy burmistrza do cerkwi

Pierwsza kaplica św. Jerzego powstała na wzgórzu za murami miasta około 1470 roku. Zbudowali ją burmistrz Nikolaus Blome i jego żona Gertruda; w 1490 roku potwierdzono przekazanie kaplicy wdowie, a potem patronat przeszedł na radę miasta. Po reformacji, przed 1551 rokiem, użytkowali ją ewangelicy z okolicznych wsi. Kazania w miejscowym dialekcie wygłaszał tu m.in. pastor Szymon Krofey, który w 1586 roku wydał drukiem „Duchowne pieśni” w narzeczu kaszubskim. Stąd potoczna nazwa: Kościół Kaszubski.

Drewniana świątynia spłonęła w 1629 roku podczas wojny polsko-szwedzkiej, a w 1673 roku zniszczył ją huragan. W latach 1675–1685 odbudowano ją w obecnej formie: z czterospadowym dachem i małą wieżyczką pośrodku. W 1843 roku, po 30 latach nieużywania, kościół wyremontowano, bo był potrzebny na czas budowy nowej świątyni miejskiej; zasypano wtedy częściowo zawalone krypty.

Po 1945 roku budynek długo czekał na nowych gospodarzy. Po generalnym remoncie w latach 80. XX wieku stał się cerkwią greckokatolicką parafii św. Jerzego.

Na co zwrócić uwagę

• Ikonostas z carskimi wrotami i kopułę we wnętrzu w stylu bizantyjskim.
• XVII-wieczne tabernakulum przeniesione z cerkwi św. Paraskewy w Surochowie.
• Bryłę świątyni z czterospadowym dachem, kiedyś krytym gontem, i cebulastym hełmem wieżyczki.
• Przykościelny cmentarz, który razem z cerkwią jest wpisany do rejestru zabytków.

Tripto podpowiada

Cerkiew stoi przy ulicy Josyfa Slipyja, kilkaset metrów od zamku. Wnętrze jest otwarte głównie w czasie nabożeństw, więc jeśli zależy ci na ikonostasie, sprawdź godziny liturgii parafii greckokatolickiej. Z zewnątrz obejrzysz ją w kwadrans; najładniejsze ujęcie jest od strony bramy z drewnianym ogrodzeniem. Po wizycie przejdź do zamku z Muzeum Zachodniokaszubskim i do gotyckiej wieży dawnego kościoła św. Katarzyny.