Kościół św. Piotra i Pawła w Tworkowie

We wrześniu 1993 roku, podczas remontu barokowego kościoła w Tworkowie, pod ławkami w południowej części nawy odkryto zamurowane wejście do krypty. W środku, pod piaskiem i gruzem, leżało 11 malowanych metalowych sarkofagów rodziny Reiswitzów z XVII wieku – w tym dziewięć dziecięcych. Dziś stoją w bocznej kaplicy, a ubranka znalezione w trumnach należą do nielicznych zachowanych w Polsce dziecięcych strojów sprzed końca XVII wieku.

Historia: kościół odbudowany po pożarze

Parafia w Tworkowie jest notowana od 1339 roku. 2 maja 1676 roku pożar strawił kościół, plebanię i część wsi, a przez kolejne lata nabożeństwa odprawiano w tymczasowej drewnianej świątyni. Budowę obecnego kościoła rozpoczęto 6 kwietnia 1691 roku; do 1692 roku kierował nią mistrz Graffenrenter, a dokończył w 1694 roku Jan Zeller z Opawy. Konsekracji dokonał w 1697 roku sufragan wrocławski Johann Brunetti. Gmina Krzyżanowice opisuje świątynię jako jedno z najcenniejszych dzieł baroku na ziemi raciborskiej. W 1945 roku działania wojenne zniszczyły wieżę i dach; naprawiono je w latach 1946–1948, a przy odbudowie zatynkowano znaczną część iluzjonistycznej polichromii z 1749 roku.

Sarkofagi Reiswitzów

W 1651 roku Tworków kupiła Ewa z Wilczków, wdowa po Wilhelmie Borku, a wówczas żona Wacława von Reiswitza. Zmarła w 1655 roku, on w 1669 roku – i zgodnie z testamentem spoczął w krypcie. Jego cynowo-ołowiana trumna zachowała się tylko we fragmentach, za to sarkofag Ewy zdobią złocenia. Według gminy Reiswitzowie musieli uzyskać zgodę cesarzy Ferdynanda III i Leopolda I na pochówek w katolickim kościele. Kryptę zamurowano w 1839 roku, po śmierci hrabianki Filipiny Cappy, i zapomniano o niej na ponad 150 lat. Po odkryciu sarkofagi wpisano w 1994 roku do rejestru zabytków, a w latach 1996–1998 poddano konserwacji. W trumnach znaleziono m.in. kontusik z pasem, koszulkę niemowlęcą, dziecięcą sukienkę, wianuszki i resztki laleczki.

Co zobaczyć

• Ekspozycję sarkofagów w dawnej marowni – na dziecięcych trumnach widać malowane z natury kwiaty, a na sarkofagu Joanny Henrietty tulipany, róże i pyzate aniołki.
• Ołtarz główny z XVII/XVIII wieku z obrazami „Nakarmienie rzesz” i „Wręczenie kluczy św. Piotrowi”.
• Herb Reiswitzów w kluczu łuku tęczowego i drewnianą lożę kolatorską.
• Ołtarz św. Jana Nepomucena sprzed 1719 roku, ambonę i chrzcielnicę.
• Rzeźby świętych Piotra i Pawła w niszach elewacji południowej i barokową figurę św. Floriana z 1751 roku przy bramie.
• Grób ks. Augustyna Weltzla (1817–1879), proboszcza i historyka Górnego Śląska, naprzeciw wejścia.

Tripto podpowiada

Kościół stoi na wzniesieniu w centrum wsi, przy ul. Głównej 19. To czynna świątynia parafialna, więc o obejrzenie ekspozycji sarkofagów najlepiej zapytać w parafii lub przyjść przed albo po nabożeństwie. Na kościół i cmentarz przykościelny zarezerwuj 30–45 minut. W tej samej wsi zobaczysz ruiny zamku Reiswitzów, przebudowanego w 1872 roku w stylu neorenesansowym i zniszczonego podczas II wojny światowej – razem to dobry plan na pół dnia przy granicy z Czechami.