Muzeum Plenerowe Czarnego Dębu w Roszkowie

Pień, który leży przy wałach polderu Buków, zaczął rosnąć jako dąb szypułkowy mniej więcej w XI wieku. Po około 350 latach powaliła go powódź, a drewno przeleżało pod wodą i ziemią setki lat, zanim zostało wydobyte i wystawione na widok. Plenerowe Muzeum Czarnego Dębu w Roszkowie to jedna mała ekspozycja, ale opowiada o rzece, która od wieków kształtuje tę część Ziemi Raciborskiej.

Skąd się bierze czarny dąb

Drzewa na terenach zalewowych często stoją w wodzie, a dęby, wierzby i wiązy znoszą to lepiej niż inne gatunki. Dopiero duże powodzie przewracają pnie i zakopują je w mule. Bez dostępu powietrza drewno nie gnije, tylko przez stulecia powoli ciemnieje – tak powstaje czarny dąb, cenny i trudny do zdobycia materiał stolarski. Gmina Krzyżanowice opisuje eksponat jako pień, który po około 600 latach od powodzi wrócił na powierzchnię.

Gmina ma w rzeczywistości dwa miejsca poświęcone czarnemu dębowi: drugie, z dwoma pniami i gablotą z przekrojem drewna, działa w centrum Krzyżanowic przy ul. Głównej. Ekspozycja w Roszkowie stoi przy ul. Wiejskiej, w sąsiedztwie wałów polderu.

Polder Buków: tło dla eksponatu

Polder Buków to suchy zbiornik przeciwpowodziowy na Odrze o powierzchni około 830 ha i pojemności około 53 mln m³, budowany w latach 1989–2002. Przez większość czasu to łąki, zarośla i starorzecza, ale podczas wezbrań teren wypełnia się wodą i chroni położone niżej miejscowości, w tym Racibórz i Kędzierzyn-Koźle. Z wałów dobrze widać, jak szeroka jest dolina Odry i dlaczego czarne dęby znajduje się właśnie tutaj.

W pobliżu leży też Roszków Bobrowy – zbiornik pożwirowy o powierzchni około 50 ha, powstały po wydobyciu piasku i żwiru w latach 80. Według lokalnych wędkarzy ma do 12 m głębokości i dwie wyspy, a od wsi oddziela go wał przeciwpowodziowy.

Tripto podpowiada

To krótki przystanek na 10–15 minut, najlepiej jako część wycieczki rowerowej lub samochodowej po dolinie Odry. Ekspozycja jest plenerowa, bez kasy i obsługi. Po roztopach i ulewach drogi gruntowe przy wałach bywają rozmokłe, a w czasie wezbrań teren polderu może być niedostępny. Na koniec dnia warto podjechać do Krzyżanowic, by porównać oba pnie, albo do Chałupek, gdzie nad meandrami Odry stoi wieża widokowa.