Kościół Nawiedzenia NMP w Suchej Beskidzkiej

W Suchej Beskidzkiej pod jednym wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny działają dwa kościoły połączone korytarzem: kameralny, kamienny „stary kościół” z lat 1613–1614 i monumentalna fara Teodora Talowskiego z 54-metrową wieżą. Pierwszy kryje kryptę fundatorów zamku, drugi – wnętrze z nieotynkowanej cegły, na której namalowano sceny biblijne.

Historia: fundacja pana na zamku

Stary kościół ufundował w latach 1613–1614 Piotr Komorowski, właściciel zamku w Suchej. W latach 1614–1624 opiekowali się nim bernardyni z Kalwarii Zebrzydowskiej. W 1624 roku Komorowski dobudował późnorenesansowy klasztor połączony ze świątynią arkadowym korytarzem i sprowadził z Krakowa kanoników regularnych od Bożego Ciała. Zakon działał tu do 1782 roku, kiedy zlikwidowały go władze austriackie; dawny klasztor pełni dziś funkcję plebanii.

Pod koniec XIX wieku stary kościół stał się za mały. Nową świątynię zaprojektował Teodor Talowski, a zbudowano ją w latach 1895–1907 z funduszy hrabiów Branickich i suskich kolejarzy. Na konsekrację czekała aż do 1956 roku. W czasie II wojny światowej stary kościół został ograbiony – zabrano dzwony, zniszczono witraże, okna i dach.

Stary kościół: co zobaczyć

• Kamienna, późnogotycka bryła z przyporami, bez wieży, z małą barokową sygnaturką i renesansowymi detalami.
• Kartusz herbowy fundatora na przyporze zachodniej ściany.
• Krypta Komorowskich pod prezbiterium – spoczywa w niej Piotr Komorowski z drugą żoną Marianną z Bnińskich oraz brat Mikołaj Komorowski.
• Rokokowy chór muzyczny na czterech kolumnach jońskich, rokokowy ołtarz główny i pięć ołtarzy bocznych, barokowe Wniebowzięcie na sklepieniu prezbiterium i liczne epitafia.
• Dwie renesansowe płyty majolikowe na fasadzie dawnego klasztoru – z Ukrzyżowaniem i herbem fundatora.

Nowa fara Talowskiego

Kościół łączy formy romańskie i gotyckie. Fasadę z rozetą tworzy całość z 54-metrową wieżą, na której stoją figury z piaskowca szydłowieckiego dłuta Jana Cingrosa z Ołomuńca. Wnętrze pozostawiono nieotynkowane – sceny biblijne i ornamenty namalowano wprost na cegle. Ołtarz główny z 1912 roku (projekt Zygmunta Hendla, wykonanie Antoniego Madeyskiego) ma podstawę z marmuru karraryjskiego, a zamiast nastawy – witraż z Nawiedzeniem. Ambonę z gwiaździstym sklepieniem zaprojektował sam Talowski, a na emporze widnieje herb Branickich Korczak.

Ciekawostki

Nowy kościół nie jest orientowany – prezbiterium patrzy na południowy wschód. Z obejścia za ołtarzem prowadzi korytarz z zakrystią prosto do starego kościoła, więc oba wnętrza można obejrzeć bez wychodzenia na zewnątrz. Na dawnym przykościelnym dziedzińcu, używanym jako cmentarz do 1836 roku, przetrwały trzy z siedmiu kaplic; jedną w 1818 roku przebudowano na dzwonnicę i grobowiec rodziny Wielkopolskich.

Tripto podpowiada

Zacznij od fary, a potem przejdź korytarzem do starego kościoła – kontrast między ceglaną monumentalnością a kameralnym, rokokowym wnętrzem robi największe wrażenie właśnie w tej kolejności. Na oba kościoły i dziedziniec zarezerwuj 45–60 minut. Kościoły są czynne, więc najłatwiej wejść przed nabożeństwami lub po nich. Zespół leży przy ulicy Kościelnej, niedaleko zamku Komorowskich, dlatego obie atrakcje łatwo połączyć w jeden spacer.